DZIŚ JEST:   18   WRZEŚNIA   2019 r.

Św. Stanisława Kostki
Św. Józefa z Kupertynu
 
 
 
 

Nowe przepisy wzmocnią klauzulę sumienia farmaceutów? Prawnicy Ordo Iuris mają wątpliwości

Nowe przepisy wzmocnią klauzulę sumienia farmaceutów? Prawnicy Ordo Iuris mają wątpliwości
Fot. FrenchByte/sxc

Przygotowany w Ministerstwie Zdrowia projekt ustawy o zawodzie farmaceuty nie wprowadza wyraźnej klauzuli sumienia. Zawiera jednak przepisy podkreślające samodzielność farmaceuty i wskazujące, że ma on obowiązek działać według zasad etyki zawodowej, które z kolei nakazują postępowanie zgodnie z sumieniem. W konsekwencji aptekarze chcący odmówić wydania produktu ze względu na sprzeciw sumienia nadal będą musieli powoływać się przede wszystkim na Konstytucję, zapewniającą każdemu wolność sumienia, której integralnym elementem jest prawo do sprzeciwu sumienia. W przesłanym do Ministerstwa Zdrowia stanowisku Instytut Ordo Iuris postuluje, by projekt uzupełnić o klauzulę sumienia, która, jak orzekł Trybunał Konstytucyjny, stoi na straży wolności sumienia.

 

Prawo do sprzeciwu sumienia jest konstytucyjnym prawem każdego człowieka, które wynika z samej istoty wolności sumienia, a nie przywilejem, który arbitralnie nadaje ustawodawca, jak błędnie utrzymują przeciwnicy tego prawa. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 7 października 2015 r., K 12/14, podkreślił jednoznacznie, że na straży wolności sumienia stoi właśnie sprzeciw sumienia, ponieważ „wolność sumienia musi bowiem przejawiać się także w możliwości odmowy wykonania obowiązku nałożonego zgodnie z prawem z powołaniem się na przekonania naukowe, religijne lub moralne”, a „zmuszanie do działań sprzecznych z sumieniem stanowiłoby naruszenie niezbywalnej godności człowieka”.

 

Obowiązek respektowania wolności sumienia – a więc także prawa do sprzeciwu sumienia – wynika również ze zobowiązań międzynarodowych Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z art. 18 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 r. i art. 9 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r. Prawo do sprzeciwu sumienia wprost gwarantuje też art. 10 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

 

Prawo do sprzeciwu sumienia nie dotyczy jedynie odmowy bezpośredniego udziału w dokonaniu czynu niegodziwego, lecz chroni także przed przymusem postępowania niezgodnego z sumieniem człowieka, które – jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny w 2015 r. – „pośrednio prowadzi do nieakceptowalnego etycznie skutku, w szczególności przed przymusem współdziałania w osiąganiu celu niegodziwego”. Sprzeciw sumienia może zatem polegać również na odmowie współudziału, pomocy, asystowania, przygotowania, informowania bądź pośredniczenia – wystarczy, że dane zachowanie choćby potencjalnie przyczynia się do osiągnięcia skutku niegodziwego (budzącego sprzeciw sumienia), w szczególności gdy stanowi warunek konieczny wystąpienia skutku niegodziwego, jak np. dystrybucja środków antykoncepcyjnych lub wskazywanie miejsca, gdzie można je nabyć.

 

W konsekwencji, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny we wspomnianym wyroku, „wolność sumienia – w tym ten jej element, którym jest sprzeciw sumienia – musi być więc respektowana niezależnie od tego, czy istnieją przepisy ustawowe ją potwierdzające”. Mówiąc inaczej, nie jest konieczny przepis ustawy zawierający klauzulę sumienia, by np. farmaceuta, diagnosta laboratoryjny lub felczer mógł powołać się na sprzeciw sumienia, bo gwarantuje to wolność sumienia zapisana w Konstytucji i wiążących Polskę umowach międzynarodowych.

 

Rolą klauzuli sumienia nigdy nie jest kreowanie prawa do sprzeciwu sumienia, lecz aktualnie edukowanie – przypominanie o istnieniu prawa do sprzeciwu sumienia. Ponadto klauzula sumienia może określać ramy proceduralne powoływania się na sprzeciw sumienia, np. obowiązek odnotowania tego faktu w dokumentacji medycznej czy poinformowania przełożonego, oraz wprowadzać innego rodzaju ograniczenia w korzystaniu z prawa do sprzeciwu sumienia, jak chociażby wyłączenie tego prawa w przypadku gdy odmowa mogłaby zagrażać życiu drugiego człowieka – zaznacza dr Marcin Olszówka, ekspert Instytutu Ordo Iuris.

 

Niezależnie od gwarantowanej w art. 53 ust. 1 Konstytucji wolności sumienia, w aktualnym stanie prawnym obowiązują jeszcze dwa przepisy, na które mogą powoływać się farmaceuci odmawiający wykonania sprzedaży produktu ze względu na sprzeciw sumienia (stanowią pewną namiastkę klauzuli sumienia). Po pierwsze, zgodnie z art. 21 ustawy o izbach aptekarskich każdy farmaceuta jest zobowiązany do przestrzegania Kodeksu Etyki Aptekarza Rzeczypospolitej Polskiej, który w art. 3 stanowi, że ma wykonywać swój zawód zgodnie ze swym sumieniem i współczesną wiedzą medyczną, czyli nie może działać wbrew sumieniu (podobną funkcję może też pełnić przepis projektu ustawy o zawodzie farmaceuty nakazujący farmaceucie przestrzegać etyki zawodowej). Po drugie, art. 96 ust. 5 pkt 1 i 2 Prawa farmaceutycznego pozwalają farmaceucie odmówić wydania produktu leczniczego, jeśli może to zagrażać życiu lub zdrowiu pacjenta albo gdy może być pozyskiwany w celu pozamedycznym, jak np. preparaty antykoncepcyjne.

 

Uregulowanie klauzuli sumienia jest potrzebne szczególnie wtedy, gdy do sytuacji konfliktu sumienia dochodzi stosunkowo często, jak np. w przypadku wykonywania zawodów lekarza czy farmaceuty. Biorąc pod uwagę fakt, że celem projektu ustawy o zawodzie farmaceuty jest nie tylko usystematyzowanie i uaktualnienie zasady wykonywania tej profesji medycznej, lecz również wprowadzenie opieki farmakologicznej (świadczenia zdrowotnego polegającego na sprawowaniu przez farmaceutę szczegółowego nadzoru nad przebiegiem indywidualnej farmakoterapii), potencjalnie może wzrosnąć liczba sytuacji, gdy farmaceuta będzie powoływał się na sprzeciw sumienia.

 

Mając to na uwadze, Instytut Ordo Iuris zaproponował, by do art. 34 projektu, który reguluje przypadki odmowy wykonania usługi farmaceutycznej przez farmaceutę, dopisać, że może on odmówić także wtedy, gdy jej wykonanie jest niezgodne z jego sumieniem, chyba że odmowa mogłaby spowodować nagłe zagrożenie życia lub nagłe zagrożenie zdrowia pacjenta.

 

To rozwiązanie niewątpliwie wzmocni gwarancje respektowania wolności sumienia aptekarzy, która w Polsce nadal nie jest w pełni przestrzegana – wyjaśnia dr Olszówka.

 

Źródło: Ordo Iuris

TK


DATA: 2019-08-20 15:15
 
 
Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
4
 
 
 
Skomentuj arytukuł
Nick *:
Twoja opinia *:
wyślij opinie
Regulamin forum portalu PCh24.pl.
Kliknij aby przeczytać

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 

Komentarze

Jest jeszcze Kodeks Wykroczeń, art 140 o występku niemoralnym. Zatem aptekarz ma prawo wydania środków antykoncepcyjnych, ponieważ nie wolno pomagać w czynach zabronionych.
27 dni temu / Izydor Oracz
 
Jak pójdę do apteki z receptą na tabletki antykoncepcyjne przepisane przez lekarza, to co, farmaceuta odmówi wydania leku?
28 dni temu / Margeritta
 
Nawet nie potrafisz odróżnić wzmocnienia klauzuli sumienia czy wzmocnienia gwarancji respektowania wolności sumienia - od urojonego przez ciebie wzmocnienia sumienia. Chichocząc z przyczyny tej osobistej ułomności, kolejny raz wyśmiewasz sama siebie.
28 dni temu / @chichot
 
wzmacniacz sumienia ,brzmi komicznie i takie sumienie jest tyle warte co cnota panny zakutej w pas cnoty
28 dni temu / chichot
 

 
Top Komentowane
 
1
1
1
1
1
 

Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
 
 
Święta Rita
Ojciec Pio
Święty Maksymilian
Fatima - orędzie tragedii czy nadziei
Różaniec - ratunek dla świata
 
 

Copyright 2019 by
STOWARZYSZENIA KULTURY CHRZEŚCIJAŃSKIEJ
M. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Stowarzyszenia Kultury Chrześcijańskiej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.