DZIŚ JEST:   21   LUTY   2019 r.

Św. Piotra Damianiego, Doktora Kościoła
Św. Roberta Southwella
 
 
 
 


Polonia Christiana nr 30  >   TEMAT NUMERU: CO MIESIĄC POWSTANIE

Rozmowa z prof. Krzysztofem Koehlerem

Wszyscy jesteśmy insurgentami


Z profesorem Krzysztofem Koehlerem, badaczem literatury, poetą, scenarzystą rozmawia Arkadiusz Stelmach.

Jak odniósłby się Pan do hasła "Wszyscy jesteśmy powstańcami"? Czy rzeczywiście można tak o nas, Polakach, powiedzieć?

– Myślę, że trzeba tu wyszczególnić dwa aspekty zbiorowej świadomości Polaków: z jednej strony długie trwanie naszej tożsamości w okresie przedrozbiorowym oraz to, co ukształtowało się po utracie niepodległości. W czasach I Rzeczypospolitej wśród szlachty rozpowszechnił się wizerunek szlachcica – obywatela, ale i rokoszanina. Widzimy w piśmiennictwie z tamtej epoki, że obywatel‑rokoszanin krytycznie patrzy władzy na ręce. W XVII wieku szczególnego znaczenia nabiera pojęcie absolutum dominium. Stąd naturalna nieufność republikańska i wolnościowa do – faktycznych czy urojonych – absolutystycznych zabiegów monarchy. Z drugiej jednak strony mamy postawę rokoszową w stylu Zebrzydowskiego czy Lubomirskiego, która to postawa źle się nam kojarzy, bowiem jest w niej wątek anarchistyczny. Gani to, na przykład, Skarga, piętnujący myślenie o wolności jako o kategorii absolutnej, która wyrasta ponad polis, ponad obowiązki wobec wspólnoty. I jedna, i druga tendencja to nasza tradycja: na dobre i na złe.

Jak ten konflikt pomiędzy władzą a 
libertas rozumiała szlachta?

– Otóż właśnie różnie. Z jednej strony chętnie przyznawano się do myślenia, że wolności zagraża każda władza, nawet władza monarchy wybranego na polu elekcyjnym. Władza domaga się kontroli, na tym ma opierać się proces polityczny. Ale był w tym myśleniu jakiś pierwiastek chorobliwej podejrzliwości: bywało, że króla postrzegano jako postać otoczoną zgrają zagranicznych doradców, np. jezuitów, którzy spychają monarchę na pozycje absolutystyczne. Widać to przy okazji rokoszu Zebrzydowskiego i roli, jaką w oczach rokoszan odegrał ksiądz Skarga.

Z drugiej jednak strony świadomość rokoszowa nie jest świadomością powstańczą, bowiem rokosz miał ciągle jakiś wątek legalistyczny. Postrzegano go bowiem jako wystąpienie nie ­przeciwko władzy, ale przeciwko wynaturzeniom władzy. Mamy wielkie bogactwo utworów literackich, w których ten temat jest obecny.

Zmieniło się to po utracie niepodległości. W mojej książce o dworku w kulturze szlacheckiej napisałem, że szlachta w chwili utraty przez Polskę niepodległości miała odczucie wyalienowania. W ciągu jednej nocy stała się podmiotem obcych praw – praw zaborcy. Prowadziło to do stanu egzystencjalnego przerażenia: nie jestem już obywatelem Rzeczypospolitej! A zatem kim ja właściwie jestem? Co powinienem robić? Jak się ocalić?

Powyższy tekst jest tylko FRAGMENTEM artykułu opublikowanego w magazynie "Polonia Christiana".

zamów e-wydanie   zamów wydanie papierowe
 

Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
0
 
 
 

 

Prezydent Donald Trump powiedział w środę, że cła na samochody przywożone z Europy są czymś o czym „z pewnością myślimy”. Departament Handlu ma sprawdzić, czy importowane pojazdy i części stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego USA.

 
 

Szymon Szynkowski vel Sęk zaznaczył, że strona polska liczy na słowa przeprosin za wypowiedź Israela Katza, mówiącego o antysemityzmie Polaków „wyssanym z mlekiem matki”. Wiceszef MSZ uważa, że izraelscy politycy powinni złożyć stosowne deklaracje jeszcze przez wyborami w tym kraju.

 

Juan Jose Aguirre, biskup pracujący niemal czterdzieści lat w Republice Środkowoafrykańskiej podzielił się swoimi przemyśleniami na temat kryzysu trawiącego obecny Kościół. Wymienił trzy powody takiego stanu rzeczy. Jednym z nich jest przyjmowanie do seminariów homoseksualistów w latach ’70 XX wieku.

 

Według tradycyjnego kalendarza pierwszy wtorek po trzeciej niedzieli przed Wielkim Postem – w tym roku przypadający 19 lutego – jest poświęcony modlitwie Jezusa w Ogrójcu, będącej być może najboleśniejszą chwilą Jego Męki – duchowego, a nie cielesnego cierpienia – którego kulminacją jest krwawy pot (Łk 22,43-44).

 

Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił zażalenie burmistrza Hajnówki i tym samym uchylił ostatecznie wydany przez niego zakaz przeprowadzenia IV Marszu Żołnierzy Wyklętych. Impreza odbędzie się 23 lutego.


Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
 

Copyright 2017 by
INSTYTUT EDUKACJI SPOŁECZNEJ I RELIGIJNEJ
IM. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Fundacji Instytutu Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.