DZIŚ JEST:   21   LUTY   2019 r.

Św. Piotra Damianiego, Doktora Kościoła
Św. Roberta Southwella
 
 
 
 


Polonia Christiana nr 46  >   OBYCZAJE

Stanisław Krajski

Szlachetność, maniery, etykieta

Szlachetność, maniery, etykieta
fot. Hopefulromntic / commons.wikimedia.org, licencja cc

Savoir-vivre to wywiedzione z francuszczyzny złożenie dwóch czasowników: savoir – „wiedzieć” i vivre – „żyć”, które należy tłumaczyć po prostu jako „sztukę życia”. Savoir-vivre to dobre wychowanie, kultura osobista, kindersztuba, ogłada, dobre maniery, towarzyski konwenans, etykieta, protokół dyplomatyczny, kodeks towarzyski. Czy tylko tyle? Nie tylko – savoir-vivre bowiem daleko wykracza poza obszary objęte znaczeniem wymienionych terminów.


Podręczniki savoir‑vivre’u obecne na rynku księgarskim skupiają się wyłącznie na podawaniu zasad i norm. Wydaje się, iż, po prostu milcząco uznają (nie do końca zasadnie), że savoir‑vivre pojawia się wtedy, gdy owe zasady i normy są dobrowolnie, w pełni świadomie i z pełnym zrozumieniem przestrzegane.

Tak pojmowany savoir‑vivre realizuje się tylko częściowo: w postaci etykiety, ogłady lub w nieco szerszym wymiarze – dobrych manier.

 

Tymczasem realizowany całościowo savoir‑vivre stanowi sposób życia – prawdziwą sztukę życia uprawianą w szczegółach codziennie, w każdym momencie oraz niejako globalnie, w perspektywie całego życia i najważniejszych jego spraw. Savoir‑vivre to sztuka, którą uprawia się, „uprawiając” zarazem samego siebie – własny intelekt i wolę, jak i pozostałe obszary własnego człowieczeństwa, określone cnoty, sprawności i umiejętności – w oparciu o bogaty zespół wartości.

Najważniejszym czynnikiem tej sztuki życia jest jej filozofia – zespół zasad, którymi mamy się kierować.

 

Szlachetność i miłość bliźniego

 

Pierwszą zasadą tejże filozofii jest zasada szlachetności. Człowiek, który czyni savoir‑vivre sztuką własnego życia, zmierza do szlachetności – stara się realizować szlachetność w każdej chwili i na wszystkich płaszczyznach. Szlachetność jest wszak Najwyższą Jakością – moralną, duchową, obyczajową, intelektualną, kulturową i estetyczną. Człowiek szlachetny to – jak mówi Arystoteles – człowiek, który uznaje dobro za najwyższe piękno i czyni je dla niego samego.

 

Na szlachetność składają się następujące elementy: wspaniałomyślność (przeciwieństwo małostkowości duchowej), wielkoduszność – etyczna dzielność (przeciwieństwo małoduszności, która nakazuje unikać wszystkiego co wielkie), wielmożność (przeciwieństwo małostkowości materialnej, która powoduje, że człowiek wydaje pieniądze „ze smutkiem” i tylko na to, co niezbędne materialnie), szczodrość (gdy człowiek nie kieruje się w wydatkach względem na siebie samego, lecz wydaje pieniądze „pięknie”), hojność (kiedy wydaje się pieniądze na słuszne cele, w odpowiedniej ilości i w odpowiednim czasie), prawość (trwała dyspozycja do postępowania w najwyższym stopniu sprawiedliwego), honor; wyrozumiałość, ustępliwość, łagodność, takt, grzeczność, opanowanie, życzliwość, szczerość, postawa przyjazna, rycerskość, skromność; dyskrecja, elegancja (szlachetność ubioru i zachowania).

 

Drugą zasadą tej filozofii jest zasada miłości, którą najprościej da się ująć słowami: Kochaj bliźniego jak siebie samego. Rozmaite podręczniki savoir‑vivre’u czy etykiety biznesu ujmują to również następująco: Zawsze pamiętaj o drugim człowieku; Zawsze bierz pod uwagę potrzeby innych; Nigdy nikomu nie sprawiaj kłopotów i przykrości; Nigdy nikogo nie rań; Pamiętaj o potrzebach innych; Sprawiaj innym radość, i tym podobne.

Kiedy już znamy te zasady, wystarczy je stosować w każdej sytuacji życiowej. Często podczas zajęć ze studentami podaję przykłady konkretnych sytuacji, prosząc, by zareagowali odpowiednio do okoliczności w myśl dwóch naczelnych zasad.

 

Oto jeden z przykładów:

Wychodzisz z restauracji z dziewczyną po pierwszej randce. W restauracji jest gorąco, a na dworze mróz. Dochodzicie do szatni, gdzie odbierasz ubranie swoje i dziewczyny. Co dalej robisz?

Studenci z reguły odpowiadają bez zastanowienia:

Najpierw pomagam się ubrać dziewczynie.

 

Odpowiadam:

Źle! Zastanów się, jak należałoby się zachować zgodnie z zasadami szlachetności i miłości. Co trzeba zrobić, aby jak najlepiej usłużyć dziewczynie, jak zadbać o jej potrzeby i dobro? Studenci zaczynają myśleć. Po krótkiej chwili jeden stwierdza:

Jeśli najpierw pomogę się ubrać dziewczynie, to ona będzie czekać na mnie, aż się ubiorę, w wierzchnim ubraniu w gorącym pomieszczeniu, przez co się spoci i potem, wychodząc spocona na mróz, może się zaziębić. To ja najpierw powinienem się ubrać.


W powyższy sposób, analizując konkretne sytuacje można – i to bardzo precyzyjnie – określić działania, które powinno się w nich podjąć z punktu widzenia savoir‑vivre’u. W życiu nie ma jednak czasu na takie analizy – decyzje trzeba podejmować szybko, a niekiedy w danej sytuacji należy podjąć wiele działań. Łatwo się więc pogubić.

 

Kultura oparta na wiedzy

 

W związku z tym od wieków (bo od wieków wszak istnieje savoir‑vivre) zapisywano najlepsze procedury dotyczące zachowania w powtarzających się w ludzkim życiu sytuacjach. W ten sposób powstała etykieta, czyli zespół szczegółowych wskazań dotyczący prawidłowego, w świetle savoir‑vivre’u, zachowania w codziennych sytuacjach.


Choć występuje w trzech postaciach – etykiety towarzyskiej, etykiety biznesu (takiej nazwy używa się dla określenia etykiety właściwej dla wszelkich instytucji) oraz protokołu dyplomatycznego (czyli etykiety dotyczącej zachowań na najwyższych szczeblach władzy państwowej oraz w stosunkach międzynarodowych) – jest w istocie w większości kwestii tą samą etykietą.

 

Różnice występują w niektórych działach czy w odniesieniu do niektórych sytuacji. I tak, na przykład, w etykiecie towarzyskiej kobieta jest ważniejsza od mężczyzny (na przykład, pierwsza podaje rękę), a osoba starsza jest ważniejsza od osoby młodszej. W etykiecie biznesu ważniejsza jest zawsze (niezależnie od płci i wieku) osoba zajmująca wyższe stanowisko, a w dyplomacji ważniejszy jest, na przykład, ambasador z dłuższym stażem pracy w danym kraju od ambasadora z krótszym stażem pracy.

 

Ile jest wskazań etykiety? Mnóstwo. Po napisaniu książki Savoir vivre. Podręcznik w pilnych potrzebach otrzymałem setki pytań dotyczących problemów, których w niej nie poruszyłem. Na dwieście pięćdziesiąt odpowiedziałem w książce Savoir vivre – 250 problemów, przedstawiając około tysiąca wskazań etykiety, i wcale nie wyczerpałem tematu.

 

Gdy w biznesie uznano, że brak ogłady, czyli znajomości etykiety, źle wpływa na wizerunek firmy, a często wręcz przynosi straty materialne, zaczęto zmuszać pracowników do uczenia się etykiety. Mówiono im: Podejmując kontakty służbowe, przestrzegaj etykiety. Okazało się, że takie podejście do sprawy się nie sprawdza i nadal pojawia się jest wiele różnego rodzaju gaf czy wpadek.

 

Oto jedno z wydarzeń, które zmieniły podejście biznesu do tego problemu. Było to wiele lat temu w USA. Pewien młody człowiek robiący zawrotną karierę w jednym z wielkich koncernów zajmował się podpisywaniem w imieniu swojej firmy znaczących kontraktów. Czynił to przy tak zwanym business‑lunchu w ekskluzywnych restauracjach. Dawano mu takie zadanie, ponieważ umiał się zachować, był elegancki, miał klasę, drobiazgowo przestrzegał wskazań etykiety. Pewnego razu w trakcie takiego posiłku, który spożywał z dwiema paniami – prezesami wielkich firm reklamowych, po nałożeniu sobie łyżeczką musztardy na talerz oblizał łyżeczkę. To zachowanie tak oburzyło obie panie, że natychmiast wstały od stołu, stwierdzając, iż kontrakt nie zostanie podpisany. Młody człowiek stracił pracę.

 

Dlaczego się tak zachował? Przecież doskonale wiedział, że takich rzeczy nie wolno robić?

To proste – znał etykietę, ale nie miał dobrych manier. A dobre maniery to stałe przyzwyczajenie do stosowania procedur podpowiadanych przez etykietę.

 

Ów młodzieniec miał złe maniery – w domu lub w towarzystwie przyjaciół zwyczajowo oblizywał łyżeczkę i podczas tego biznesowego spotkania, w chwili nieuwagi, niejako automatycznie się do tego złego zwyczaju zastosował.


Dobre wychowanie to efekt nauki zasad savoir‑vivre’u i wskazań etykiety od dzieciństwa oraz stałe, powodowane przez dom rodzinny wdrażanie się w dobre maniery. Sztuki pięknego życia należy uczyć od najmłodszych lat, by w wyniku codziennego praktykowania rodziła ogładę pozwalającą na rozwiązywanie najbardziej nawet nietypowych problemów oraz unikanie gaf czy tworzenia sytuacji niezręcznych. Formacja savoir‑vivre bowiem to nie tylko predyspozycje osobowe, kulturowe i intelektualne czy też sprawności i cnoty, ale przede wszystkim kultura osobista oparta na konkretnej wiedzy.

 

Stanisław Krajski

doktor nauk humanistycznych, historyk filozofii, autor książek dotyczących savoir-vivre’u, prowadzi Akademię Dobrych Manier i Etykiety Biznesu




 

zamów e-wydanie   zamów wydanie papierowe
 

Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
0
 
 
 

Skomentuj arytukuł
Nick *:
Twoja opinia *:
wyślij opinie
Regulamin forum portalu PCh24.pl.
Kliknij aby przeczytać

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 
 

Prezydent Donald Trump powiedział w środę, że cła na samochody przywożone z Europy są czymś o czym „z pewnością myślimy”. Departament Handlu ma sprawdzić, czy importowane pojazdy i części stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego USA.

 
 

Szymon Szynkowski vel Sęk zaznaczył, że strona polska liczy na słowa przeprosin za wypowiedź Israela Katza, mówiącego o antysemityzmie Polaków „wyssanym z mlekiem matki”. Wiceszef MSZ uważa, że izraelscy politycy powinni złożyć stosowne deklaracje jeszcze przez wyborami w tym kraju.

 

Juan Jose Aguirre, biskup pracujący niemal czterdzieści lat w Republice Środkowoafrykańskiej podzielił się swoimi przemyśleniami na temat kryzysu trawiącego obecny Kościół. Wymienił trzy powody takiego stanu rzeczy. Jednym z nich jest przyjmowanie do seminariów homoseksualistów w latach ’70 XX wieku.

 

Według tradycyjnego kalendarza pierwszy wtorek po trzeciej niedzieli przed Wielkim Postem – w tym roku przypadający 19 lutego – jest poświęcony modlitwie Jezusa w Ogrójcu, będącej być może najboleśniejszą chwilą Jego Męki – duchowego, a nie cielesnego cierpienia – którego kulminacją jest krwawy pot (Łk 22,43-44).

 

Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił zażalenie burmistrza Hajnówki i tym samym uchylił ostatecznie wydany przez niego zakaz przeprowadzenia IV Marszu Żołnierzy Wyklętych. Impreza odbędzie się 23 lutego.


Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
 

Copyright 2017 by
INSTYTUT EDUKACJI SPOŁECZNEJ I RELIGIJNEJ
IM. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Fundacji Instytutu Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.