DZIŚ JEST:   07   SIERPNIA   2020 r.

Pierwszy Piątek
Św. Kajetana z Thieny
Bł. Edmunda Bojanowskiego
 
 
 
 

Rossa: narodowa skarbnica

Rossa: narodowa skarbnica

Cmentarz na Rossie zachwyca położeniem. W odróżnieniu od innych znanych polskich nekropolii, usytuowanych na równinach lub lekko pochylających się wzniesieniach, usadowił się na stromych i malowniczo nieregularnych wzgórzach morenowych. Wspinają się po nich klasycystyczne, secesyjne, neorenesansowe, eklektyczne pomniki nagrobne, zręcznie lawirując między wiekowymi brzozami i dębami.

 

Pamięć kształtowała tożsamość

Nie wiem czy nie zechcą mnie pochować na Wawelu. Niech! Niech tylko moje serce wtedy zamknięte schowają w Wilnie, gdzie leżą moi żołnierze, co w kwietniu 1919 roku mnie jako wodzowi Wilno jako prezent pod nogi rzucili… - pisał marszałek Józef Piłsudski. Życzenie spełniono w 1936 roku, dokładnie w dwanaście miesięcy po jego śmierci. Serce wodza do dziś spoczywa w grobowcu, pomiędzy polskimi żołnierzami poległymi podczas walk o Wilno w latach 1919-1920 i 1939 r. oraz w trakcie operacji „Ostra Brama” (części operacji „Burza”) w lipcu 1944 r. Na prostej płycie nagrobnej z czarnego wołyńskiego granitu widoczne są ślady kul karabinowych. To pamiątka po zajęciu miasta przez Sowietów w 1939 r. Najeźdźcy wtargnęli wówczas na cmentarz i zastrzelili trzech żołnierzy, którzy pełnili wartę honorową przy grobie marszałka.


Potocka, Odyńcowie, Bortkiewicz, Abramowicz – znamy nazwiska około tysiąca Polaków, których pochowano na najbardziej atrakcyjnej pod względem architektonicznym i historycznym części cmentarza, tzw. Starej Rossie. W jej centrum, na tle zaprojektowanej przez Tomasza Tyszeckiego w połowie XIX w. neogotyckiej kaplicy, wznosi się realistyczne popiersie Joachima Lelewela. Po okresie zaborów inicjowano w Wilnie wiele uroczystości patriotycznych, kształtujących tożsamość narodową w organizującym się na nowo państwie. Tak było chociażby w przypadku pochówku prochów Józefa Ignacego Kraszewskiego na Skałce czy uroczystego sprowadzenia do Polski ciała św. Andrzeja Boboli.


Wspomnienie tych, co tworzyli naród

Pionowa kamienna płyta z cytatem z jednego z utworów i wysoki krzyż upamiętnia miejsce ostatniego spoczynku Władysława Syrokomli, romantycznego poety-gawędziarza (na cmentarzu spoczywają także jego syn – Władysław i wnuczka - Ludwika Bylińska). Prof. Euzebiusz Słowacki – historyk literatury, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, redaktor „Kuriera Litewskiego”, ojciec Juliusza, spoczywa pod płytą z różowego marmuru.

Stara Rossa to miejsce spoczynku wielu znanych w XIX i początkach XX w. działaczy społecznych i politycznych, literatów, kompozytorów, uczonych. Zachwyca pięknem zachowanych tu zabytków. Wśród licznych pomników: kamiennych aniołów, nadłamanych kolumn, prostych, wysokich krzyży i bogato zdobionych płyt, najczęściej chyba wspominanym jest dominujący w północnej części nekropolii „Czarny Anioł, kruszący pęta życia”. Wysoka na trzy metry secesyjna kompozycja z brązu i kamienia została wykonana w 1903 roku przez cenionego rzeźbiarza-artystę z Warszawy, Leopolda Wasilkowskiego. Rzeźbę cenimy także dlatego, iż należy do nielicznych zachowanych prac tego autora. Upamiętnia pochodzącą z zamożnej, szlacheckiej rodziny, wcześnie zmarłą Izę Salmowiczównę.


Po drugiej stronie ulicy Listopadowej, przy której położona jest Stara Rossa, wznosi się druga, nowsza część cmentarza. Tu spoczywają żołnierze polscy i litewscy, którzy zginęli w walkach lat 1919-1920. Wśród poległych znajdujemy członków pierwszej powstałej w mieście w styczniu 1919 r. polskiej władzy, tzw. samoobrony wileńskiej. Cmentarz ozdabia kolumna z napisem: „Wilno swym wybawcom", pozbawiona stojącego na niej przed wojną orła z rozpostartymi skrzydłami.


Zabytek o europejskiej randze

Cmentarz przetrwał II wojnę światową. Zdewastowany został już później – w czasach Związku Sowieckiego. Zniszczono wówczas wielokondygnacyjne kolumbaria, miejsce spoczynku znamienitszych mieszkańców miasta. Barbarzyńcy uszkodzili wiele nagrobków i kaplic, pozdejmowali tablice z napisami sprawiając, że wiele grobowców jest dzisiaj anonimowymi.


W latach 80. ubiegłego wieku groziła Rossie całkowita zagłada. Komuniści planowali, by przez jej terytorium poprowadzić wileńską obwodnicę. Społeczność polska i litewska zareagowała wówczas w sposób zdecydowany, a władze zdecydowały się zrezygnować z planów. Aktualnie o cmentarz troszczy się Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą, na którego polskojęzycznych stronach można znaleźć m.in. listę spoczywających tu naszych rodaków.


„Rossa” należy do najstarszych nekropolii w Europie, i najważniejszych – obok Łyczakowskiego,  Rakowieckiego i Powązek – polskich cmentarzy. Jest narodową skarbnicą – swego rodzaju muzeum sztuki cmentarnej o europejskiej randze, a przy tym architektoniczną opowieścią o ludziach, którzy odegrali ważną rolę w budowaniu naszej tożsamości na Kresach.



Dorota Niedźwiecka

Fot. Dorota Niedźwiecka




DATA: 2015-11-10 13:38
AUTOR: DOROTA NIEDŹWIECKA
 
 
Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
0
 
 
 
Skomentuj artykuł
Nick *:
Twoja opinia *:
wyślij opinie
Regulamin forum portalu PCh24.pl.
Kliknij aby przeczytać

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 

Komentarze

I Pilście (moja rodzina)
ponad 4 lata temu / PK
 


 
Top Komentowane
 
1
1
1
1
1
 

 
 
Święta Rita
Ojciec Pio
Święty Maksymilian
Fatima - orędzie tragedii czy nadziei
Różaniec - ratunek dla świata
 
 

Copyright 2020 by
STOWARZYSZENIE KULTURY CHRZEŚCIJAŃSKIEJ
IM. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Stowarzyszenia Kultury Chrześcijańskiej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.