DZIŚ JEST:   02   KWIETNIA   2020 r.

Św. Franciszka z Pauli
Św. Marii Egipcjanki
 
 
 
 


Polonia Christiana nr 72  >   NASZE DZIEDZICTWO

Krucyfiks – nie krzyż, Jezus – nie Chrystus, wiara – nie prawda...

Krucyfiks – nie krzyż, Jezus – nie Chrystus, wiara – nie prawda...
fot. Polonia Christiana

Niedawno w rzymskim kościele Świętego Ambrożego i Świętego Karola Boromeusza przy Via del Corso zobaczyłem coś, co nigdy wcześniej jakoś nie rzuciło mi się w oczy. Chodzi mianowicie o dziwny krucyfiks stojący obok stołu ołtarzowego. Dlaczego go wcześniej nie dostrzegłem? Pewnie z powodu skupienia uwagi na dziełach Cavalliniego, Pacilliego czy Le Bruna. To w końcu naturalne – od samego Stwórcy nam dane – że zmysły ludzkie ciągną ku pięknu. A rzeczony krucyfiks jest szpetny.

 

Jak się zachować w obliczu szpetoty? Co robić? Odwrócić głowę, zamknąć oczy, siłą woli zablokować w sobie jej odbiór? Protestować przeciw jej ekspansji na wszystkich możliwych polach? Walczyć z nią ogniem, młotem, dynamitem?

 

San Carlo al Corso w Rzymie nie jest moim kościołem parafialnym, przeto nie chodzę doń co niedzielę (ba, nie figuruje on nawet na liście moich ulubionych, na skutek czego w istocie bywam tam nader rzadko), dlatego postanowiłem przysiąść sobie przed owym nieszczęsnym krucyfiksem, by przez chwilę popatrzeć nań oczyma tych, którzy oglądają go regularnie czy to raz na tydzień, czy nawet codziennie.

 

Nie oni jedni… – z miejsca ruszyła medytacja, bo tak już mam, że jeśli tylko na chwilę gdzieś przycupnę w ciszy, od razu popadam w zadumę – otóż nie oni jedni kaleczą swój wzrok, gust i spokój duszy o szkaradę wyzierającą nagminnie z owoców działalności nazywanej dziś równie bezwstydnie, co fałszywie sztuką sakralną. W niezliczonych wszak kościołach całego świata (Polska wcale nie jest na tym polu wyjątkiem) straszą płody chorej artystycznej weny.

A to przecież obrazy Boga.

Nolens volens kontemplujemy je, nawet jeśli się nam ze wszech miar nie podobają – bo taki sens ma słowo „kontemplacja”, czyli aktywność poznawcza realizowana poprzez skupienie, zadumę, analityczną obserwację – zadając sobie dramatyczne pytanie: jaki cel przyświeca artystom tworzącym tak szpetne wizerunki naszego Pana?

 

Deformacja estetyczna

Czyżby tak Boga widzieli? Czyżby tak właśnie postrzegali Jezusa? Owszem, nie miał On wdzięku ani też blasku, aby na Niego popatrzeć, ani wyglądu, by się nam podobał (Iz 53, 2), ale przecież nie z przyrodzonej brzydoty, lecz wskutek cierpienia i sponiewierania – jako wzgardzony i odepchnięty przez ludzi mąż boleści, oswojony z cierpieniem, jak ktoś, przed kim się twarze zakrywa, wzgardzony tak, iż mieliśmy Go za nic (Iz 53, 3). Owszem, człowiekowi obitemu i pohańbionemu z całą pewnością daleko do estetycznego wyrafinowania, ale przedstawianie go jako odpychającej kukły to zwykłe świństwo.

 

Co siedzi w głowach i duszach współczesnych twórców (zamierzałem napisać katolickich, ale po zastanowieniu wolę użyć terminu: realizujących kościelne zamówienia), skoro taka postawa powtarza się dziś nagminnie? Wypadałoby ich zapytać: Co za myśli nurtują w sercach waszych? (Łk 5, 22). Choć z drugiej strony, nie ma po co – przecież znamy odpowiedź.

 

Z ich rozlicznych enuncjacji niezbicie wynika jeden komunikat: że prawdziwy Chrystus ich nie interesuje, a Jego ewangeliczny portret – odpycha. Dla nich Jezus to temat, który dopiero oni rozwiną. Dopiero ich geniusz pokaże światu to, czego zabrakło dziełom dawnych mistrzów – ba, nawet to, co „przeoczyli” ewangeliści, ojcowie i doktorzy Kościoła oraz liczny zastęp teologów (w czym słaba czy zgoła zerowa znajomość ich dzieł nie stanowi najmniejszej przeszkody). O pycho, szatańska córko, pani tego świata…

 

Wedle złośliwej historyjki opowiadanej przez dziewiętnastowiecznego warszawskiego facecjonistę Franca Fiszera, Pan Jezus miał napomnieć pobożnego malarza Jana Stykę słowami: Ty mnie nie maluj na kolanach, ty mnie maluj dobrze. W dzisiejszych czasach jakże zasadne wydaje się częściowe odwrócenie owego bon motu. Nieocenioną rzeczą dla wielu współczesnych artystów podejmujących tematykę chrześcijańską byłoby spędzenie choć kilku chwil na kolanach. To by im ustawiło perspektywę. Wtedy malowaliby dobrze.

 

Deformacja ontyczna

Deformacja estetyczna rzadko działa samodzielnie – zazwyczaj towarzyszy jej deformacja ontyczna. Oto po chwili mimowolnej kontemplacji szpetnego krucyfiksu dostrzegam w nim aberrację nieporównanie poważniejszą niż szkaradne wynaturzenie ludzkiego ciała (choćby nawet Syna Człowieczego), a mianowicie: że to krucyfiks bez krzyża!

 

Jak to możliwe – krucyfiks bez krzyża? Przecież krzyż mocno tkwi już w samej nazwie tego przedmiotu, której łaciński źródłosłów brzmi: crucifixus, czyli „ukrzyżowany”, konkretnie: „do krzyża (cruci) przybity”, a jeszcze dokładniej: „przymocowany” (fixus). Krzyż zaś to nic innego jak dwie belki połączone pod kątem prostym. Skrzyżowane.

 

W rzymskim kościele San Carlo al Corso obok posoborowego ołtarza Jezus Chrystus wisi na kijku. Okropnie to brzmi, ale tak właśnie jest. Na kijku. Szok, zdumienie, niedowierzanie! To przecież wizerunek żywcem wyjęty z nauk świadków Jehowy, którzy uporczywie twierdzą, że Jezus umarł przybity do pala. Bliższe oględziny i chwila zastanowienia każą jednak odrzucić jehowickie pochodzenie dzieła. Ukazana postać ma bowiem ramiona rozłożone pod kątem prostym w stosunku do tułowia, a powinna mieć ręce skrzyżowane nad głową i przebite jednym gwoździem. Co więcej, ma za plecami nie żaden pal, ale patyczek grubości kija od szczotki, który z trudem utrzymałby co najwyżej niemowlaka.

 

Z różdżki owej wyrastają na boki nieduże gałązki. Może więc – usiłuję w myślach bronić twórcy – mamy do czynienia z drzewem życia? Taka forma krucyfiksu w postaci rozgałęzionego, ulistnionego pnia, zrodzona z inspiracji traktatem Drzewo życia świętego Bonawentury, cieszyła się wszak w późnośredniowiecznej Europie sporą popularnością. Ale nie, to nie to. W tamtej postaci Chrystus miał ramiona przybite do rozłożystych konarów (jak na wspaniałym czternastowiecznym krucyfiksie gałęziowym w toruńskim kościele Świętego Jakuba), tu zaś trudno w ogóle mówić o gałęziach – to co najwyżej odnóżki czy sęczki. Po co więc ukrzyżowany rozkłada ramiona? I jak się w ogóle trzyma tej żerdki?

 

Deformacja wiary

Ignorancja czy zła wola? Wydaje się, że obie pospołu. Twórcze poszukiwania czy realizacja programu? Wydaje się, że jeżeli te pierwsze, to zdecydowanie w ramach tego drugiego. Bo jakiemuż to celowi ma służyć podobne postępowanie, jeżeli nie wypaczeniu wizerunku Zbawiciela – czemu od wieków niestrudzenie oddają się janczarzy Rewolucji, posłuszni rozkazom tego, który już w rajskim ogrodzie serwował pierwszym ludziom fałszywy obraz Boga?

 

Wśród chrześcijan są ateiści, którzy przyjmują Jezusa, ale bez krzyża – ostrzegał w roku 2008 w rozważaniach Drogi Krzyżowej w rzymskim Koloseum kardynał Joseph Zen Ze-kiun. Ostrzegał, ponieważ podobne postrzeganie i przedstawianie Syna Bożego to droga do katastrofy – nauka bowiem krzyża głupstwem jest dla tych, co idą na zatracenie (1 Kor 1, 18). Ukazywanie Jezusa Chrystusa bez krzyża to jedna z największych i najbardziej niebezpiecznych herezji naszych czasów.

Jezus bez krzyża nie jest Chrystusem. Może być kimś na kształt kumpla z hipisowskiej komuny lub towarzysza w ziemskiej wędrówce. Albo Buddą Zachodu – jak przedstawiała Go wpływowa angielska pisarka Iris Murdoch – ale z całą pewnością nie Mesjaszem. Taki Jezus nie jest Zbawicielem, zwycięzcą śmierci, piekła i szatana, który przez krzyż i mękę swoją świat odkupić raczył i przed upadłą ludzkością na nowo bramy Raju otworzył.

 

On się obarczył naszym cierpieniem, On dźwigał nasze boleści, a myśmy Go za skazańca uznali, chłostanego przez Boga i zdeptanego. Lecz On był przebity za nasze grzechy, zdruzgotany za nasze winy. Spadła Nań chłosta zbawienna dla nas, a w Jego ranach jest nasze zdrowie (Iz 53, 4–5). Oto Mesjasz – ecce Homo (J 19, 5).

 

Świat jednak sobie takiego Jezusa nie życzy, gdyż świat leży w mocy Złego (1 J 5, 19), a ci, którzy należą do Chrystusa Jezusa, ukrzyżowali ciało swoje z jego namiętnościami i pożądaniami (Ga 5, 24). Tego zaś – okiełznania rozszalałych ludzkich zmysłów – panicznie boi się przeciwnik wasz, diabeł, jak lew ryczący (1 P 5, 8), który duszę i ciało może zatracić w piekle (Mt 10, 28). Trudno się zatem dziwić, że na wszelkie sposoby stara się fałszować prawdę o Chrystusie – mając przy tym coraz potężniejszą rzeszę palących się wręcz do pomocy w tym dziele.

 

Byle tylko jak najliczniejsi nie poznali Pana, byle tylko wypaczyć Jego portret choćby odrobinę (niejednemu tyle wystarczy do apostazji). Niech więc będzie odrażający albo cukierkowy, pobłażliwy albo obojętny, irenistyczny albo kwietystyczny, wyłącznie fizyczny albo doskonale eteryczny, nad podziw ekumeniczny… – byle nie prawdziwy.

 

Jak ten krucyfiks nie krucyfiks obok ołtarzowego stołu w rzymskim San Carlo al Corso…

 

Jerzy Wolak

 

zamów e-wydanie   zamów wydanie papierowe
 

Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
27
 
 
 

Skomentuj artykuł
Nick *:
Twoja opinia *:
wyślij opinie
Regulamin forum portalu PCh24.pl.
Kliknij aby przeczytać

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 

Komentarze

Do tradycja: "raczej chce się jak najszybciej wyjść"... bo chyba PO TO właśnie zaprojektowano te koszmarki, żeby ludzi z Kościoła wypłoszyć.
2 miesiące temu / Bystrzak
 
Proszę Państwa.To nie jest tak,że akurat artysta od szkaradów przechodził akurat obok budowanego właśnie kościoła i zrealizował tam swoje wizje.Wykonawca wykonał tylko zamówienie inwestora.Jeśli wiernym nie podoba się to nie powinni chodzić do takich miejsc,a jeśli chodzą to tym samym wyrażają akceptację.
2 miesiące temu / robert
 
Cóż, nowoczesność marxistowska, post postmodernistyczna w domu i zagrodzie. "Hell awaits"/Slayer
2 miesiące temu / PI Grembowicz
 
Ziemskie oblicze Pana nie przypasowalo artystom - dlatego dali sie poniesc wlasnym wizjon i tu sprawdza sie I Przykazanie. Nie pociagajacy a wrecz odbychajacy dla otocznia noszacy krotkie wlosy...bo hanba bylo dla mezczyzny nosic dlugie wlosy. Dlatego przestrzegac nalezy dla naszego wlasnego dobra X Przykazan by zachowac zycie. Jakze Pan Jezus Ten w niebie rozni sie od tego bedacego na ziemi. A i druge przyjscie Pana jakze bedzie inne...pelne Mocy i blasku budzace groze na co sie wowczas zdadza dziela artystow...
2 miesiące temu / mee...
 
Nie obraz Boga a obraza Boga. Zamierzona, ZATWIERDZONA, bo ktoś przecież wydał zgodę i zrealizowana. Biskup powinien "podziękować" proboszczowi i obciążyć zapłatą za tą szpetotę. Ale widocznie biskup zna się na "sztuce" lub uprawia tą "sztukę".
2 miesiące temu / Noe
 
Nie popadaj w pesymizm. Turpizm był już znany wcześniej i wielkich triumfów nie święcił. To, że mierni artyści usiłują zaszokować, bo nie czują się na siłach stworzyć prawdziwie wielkiego dzieła, a ludzie chcący uchodzić za znawców boją się powiedzieć, że król jest nagi, nie znaczy, że ogół ludzi podziwia te twory antykultury. Tak jak napisał pan Wolak:To w końcu naturalne ? od samego Stwórcy nam dane ? że zmysły ludzkie ciągną ku pięknu. Jak najbardziej nadajesz się do Kościoła i do życia, wielu, wielu ludzi myśli i czuje, jak Ty. Problem w tym, że ci mądrzy inaczej są bardziej widoczni, bo głośniejsi, lubią się pokazywać, łatwiej odnoszą pozorne sukcesy, gdyż mają do dyspozycji także broń ciemnej strony. Wstyd, że duchowni odpowiedzialni za niektóre parafie, godzą się na ośmieszanie lub oszpecanie naszego cudownego, kochanego Zbawiciela. Szanowny panie Jerzy, dziękuję za tekst, jest świetny. Szczęść Boże.
2 miesiące temu / @Aż dziwi
 
 

Wiedz przede wszystkim, że wszystkie cierpienia, jakie znoszą stworzenia rozumne, mają swe źródło w woli. Gdyby wola ich była zjednoczona i pogodzona z wolą moją, nie zaznałyby żadnego cierpienia. Nie aby były wolne od wszelkiego trudu: lecz cierpienia znoszone dobrowolnie dla miłości mojej nie byłyby dla nich cierpieniami, bo znosiłyby je chętnie widząc, że taka jest wola moja.

 
 

1640 - zmarł Maciej Kazimierz Sarbiewski, polski jezuita, światowej sławy poeta łaciński, a także teoretyk literatury epoki baroku (ur. 1595). W uznaniu talentu poetyckiego nazywano go Sarmackim Horacjuszem, a papież Urban VIII przyznał mu prestiżową nagrodę – laur poetycki. Po powrocie do kraju został profesorem teologii i retoryki na Akademii Wileńskiej. Od 1635 roku pełnił funkcję kaznodziei nadwornego króla Władysława IV.

 

W przyszłym tygodniu rząd ogłosi informacje na temat ograniczeń w organizowaniu zgromadzeń religijnych począwszy od Wielkiej Niedzieli. Biorąc pod uwagę aktualnie obowiązujące restrykcje, w uroczystościach mogłoby wziąć udział w jednej świątyni maksymalnie 50 osób, nie licząc duchownych i osób posługujących.

 

Policja z Greensboro w Karolinie Północnej aresztowała siedmiu obrońców życia modlących się przez placówką, w której zabijane są dzieci poczęte. Krwawy proceder jest kontynuowany w wielu tego typu ośrodkach, pomimo surowych środków bezpieczeństwa publicznego podjętych w związku z epidemią.

 

Duchowni i kandydaci Bractwa Kapłańskiego Świętego Piotra (FSSP) w niemieckim Wigratzbad wracają do zdrowia po zakażeniu koronawirusem. Wszyscy poważnie chorzy opuścili już szpital. Seminarium duchowne wraca do normalnego trybu pracy.


Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
 

Copyright 2020 by
STOWARZYSZENIA KULTURY CHRZEŚCIJAŃSKIEJ
M. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Stowarzyszenia Kultury Chrześcijańskiej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.