DZIŚ JEST:   18   LUTY   2019 r.

Św. Konstancji
Św. Szymona
Bł. Fra Angelica
 
 
 
 


Polonia Christiana nr 46  >   CYWILIZACJA

Radomír Malý

Kościół w Czechach wczoraj i dziś

Kościół w Czechach wczoraj i dziś
Fot.Piotr Mecik/FORUM

Czesi są jednym z najbardziej ateistycznych narodów Europy. Przynależność do Kościoła katolickiego nominalnie deklaruje tylko około dwudziestu procent ludności (jednak na niedzielne Msze Święte uczęszcza tylko 400–500 tysięcy wiernych), inne wyznania stanowią jeden procent – reszta to bezwyznaniowcy. Sytuacja jest jednak niejednorodna w zależności od regionu kraju.

 

Na wschodzie, przy granicy ze Słowacją, szczególnie na wsi, kościoły są pełne (niedzielna frekwencja osiąga nawet trzydzieści procent; bardzo religijna jest także polska mniejszość na północnym wschodzie republiki). Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja na północnym zachodzie Czech – jest to praktycznie terytorium misyjne – frekwencja niedzielna nie osiąga nawet połowy procenta ludności. Świątynie pustoszeją, Kościół wiele z nich sprzedaje, bo często w niedzielę ksiądz odprawia tam Mszę św. przy zupełnie pustych ławkach. Nie lepiej rzeczy się mają w Pradze – uczestnictwo na niedzielnych Mszach nie sięga nawet jednego procenta mieszkańców stolicy.

 

Na obecny stan katolicyzmu w Czechach przemożny wpływ wywarła skomplikowana historia tego kraju. Pod rządami Przemyślidów oraz dynastii luksemburskiej Czesi należeli do europejskiej, katolickiej Christianitas – dzieje czeskiej państwowości rozpoczynają wszak święci misjonarze Cyryl i Metody oraz święty książę Wacław, a prawdziwe jej ukoronowanie stanowią rządy pobożnego króla Karola IV (1347–1378), wspaniałego patrona zarówno Kościoła, jak i czeskiej kultury.


Niestety, syn Karola IV, Wacław IV, nie poszedł w ślady ojca – był człowiekiem okrutnym i niemoralnym (to on chcąc wyrwać tajemnicę spowiedzi ze świętego Jana Nepomucena, skazał go na tortury i utopienie w Wełtawie). Nic zatem dziwnego, że w jego osobie znalazł protektora Jan Hus, zafascynowany angielskim heretykiem Johnem Wyklifem.

 

Od Husa…

Hus należy do problematycznych postaci historii Kościoła, podobnie jak znany reformator z Włoch Girolamo Savonarola. Obu nie można odmówić szczerego początkowo zabiegania o reformę Kościoła, niestety później obaj nie byli w stanie udźwignąć sławy i ulegli przemożnej pysze, która popchnęła ich ku podżeganiu do gwałtu i politycznej rewolty.


Sobór w Konstancji wezwał Husa do wyparcia się herezji – zarzucano mu między innymi głoszenie predestynacji (przeznaczenie wolą Bożą niektórych ludzi do wiecznego zbawienia, a innych do wiecznego potępienia) i zaprzeczanie, iż Chrystus jest realnie obecny w Eucharystii, a władza papieska pochodzi od Chrystusa. Hus jednak odmówił, wskutek czego 6 lipca 1415 roku, zgodnie z ówczesnym prawem państwowym, trafił na stos.

Egzekucja Jana Husa wywołała w Czechach rewolucję. Wywodzący się z nauczania praskiego kaznodziei ruch religijny (husyci) w swej nauce posunął się jeszcze dalej, zaprzeczając nawet temu, czego sam Hus nauczał jeszcze „po katolicku“ (na przykład, kultowi Maryi i świętych). W latach 1417–1438 zbrojne oddziały husytów na rozmaite sposoby dokonywały masakr katolików (w Mohelnicach, na przykład, zamykając ich w kościele i paląc żywcem – również kobiety, dzieci i starców).


Hus i husytyzm spowodowali rozłam religijny w narodzie czeskim. Od XV wieku aż do dziś społeczeństwo Czech trwa podzielone na część katolicką i antykatolicką. Ta ostatnia jest bardzo zróżnicowana. Łączą się w niej czescy protestanci, uważający się za spadkobierców Husa, z nowoczesnymi liberałami i komunistami, którzy zresztą też uważają się za dziedziców tradycji husyckiej. Liberałowie widzą w średniowiecznym rewolucjoniście ikonę walki o oświeceniowe idee wolnościowe, bolszewicy zaś wielbią go jako pierwszego komunistę i prekursora walki klas.

Właśnie z powodu powoływania się na tradycję husycką szesnastowieczny protestantyzm uzyskał większość w społeczeństwie czeskim. W roku 1618 protestanci stali się już na tyle mocni, że zapanowali nad czeskim sejmem, który wypowiedział posłuszeństwo katolickiemu cesarzowi z dynastii Habsburgów, co spowodowało wybuch wojny trzydziestoletniej.

 

…do Lutra

Lata 1618–1620 to czas gwałtownej protestantyzacji Czech zakończonej dopiero pokonaniem czeskich protestantów przez cesarza Ferdynanda II Habsburga 8 listopada 1620 roku w bitwie pod Białą Górą.

Katolicyzm XVII i XVIII stulecia zrósł się z czeskim patriotyzmem – przede wszystkim dzięki jezuitom: Bohuslavowi Balbínowi, Vaclavowi Šteyerowi i Stanislavowi Vydrze, jak również wielu księżom parafialnym. Oparciem dla czeskiego patriotyzmu katolickiego był kult świętego Jana Nepomucena, męczennika sekretu spowiedzi.

Oświecenie i wpływ rewolucji francuskiej osłabiły katolicyzm w Czechach. W epoce odrodzenia narodowego na czele czeskiego patriotyzmu stało z jednej strony katolickie duchowieństwo (na przykład, biskup Czeskich Budziejovic Jan Valerián Jirsík czy ksiądz František Sušil) i katolicka inteligencja świecka, akcentujący tradycje świętych Cyryla i Metodego oraz świętego Wacława, z drugiej jednak – antykatoliccy liberałowie odwołujący się do kultu Husa i husyckiej rewolucji: jak Josef Jungmann czy Karel Havlíček Borovský.

 

Przez Masaryka…

Konflikt obu tych obozów sięgnął apogeum wraz z powstaniem Republiki Czechosłowackiej. Istotny udział miał w tym jej prezydent – Tomáš Garrigue Masaryk – jeszcze przed wojną agresywnie występujący przeciw Kościołowi katolickiemu. Doszło do licznych aktów wandalizmu i profanacji ze strony sfanatyzowanego tłumu. Szczególnie namiętna antykatolicka agitacja towarzyszyła uroczystości pięćset dziesiątej rocznicy śmierci Jana Husa w roku 1925 – prezydent Masaryk podniósł nawet na praskim zamku sztandar z kielichem, symbolem husytyzmu, co do tego stopnia oburzyło nuncjusza papieskiego Francesca Marmaggiego, że na znak protestu wyjechał on z Pragi i zrezygnował z urzędu.


W ciągu dwóch dekad istnienia Republiki Czechosłowackiej niemal jedna trzecia Czechów odeszła z Kościoła. Mimo to trzy czwarte kraju pozostały katolickie, zwłaszcza Morawy i czeski Śląsk. Z kolei Słowacy w ogóle nie ulegli apostazji, podobnie jak Niemcy, których przed drugą wojną światową żyło w Czechach dwa i pół miliona.

Podczas okupacji hitlerowskiej czescy katolicy w pełni okazali swój patriotyzm. Niemal sześciuset czeskich księży i osób zakonnych (z ogólnej liczby około dwóch i pół tysiąca) znalazło się w nazistowskich obozach. Zamordowano sześćdziesięciu kapłanów, liczba ofiar pośród katolików świeckich sięga kilku tysięcy. Premierem emigracyjnego rządu czechosłowackiego w Londynie był czeski ksiądz katolicki Jan Šrámek.


Patriotyczna postawa czeskiego duchowieństwa katolickiego wobec niemieckiego nazizmu spowodowała po wojnie powrót wielu apostatów do Kościoła. W roku 1948 niedzielna frekwencja w kościołach sięgała czterdziestu procent ludności. Taki stan jednak skończył się po komunistycznym zamachu stanu. Hierarchowie katoliccy na czele z arcybiskupem Pragi Josefem Beranem zostali uwięzieni, zlikwidowano wszystkie zakony męskie i żeńskie, wielu duchownych i świeckich katolików stanęło przed sądem. Kościół podlegał niezwykle ścisłej kontroli ze strony państwa. Katolicy świeccy mogli wykonywać tylko podrzędne zawody.


Lata sześćdziesiąte przyniosły częściowe odprężenie. Uwolniony z więzienia arcybiskup Beran, któremu zabroniono pełnić posługę biskupią, mógł wyjechać do Rzymu – jego następcą został František Tomášek, symbol oporu przeciw komunizmowi w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.


 

…donikąd

Koniec dyktatury komunistycznej w roku 1989 przyniósł czeskiemu Kościołowi formalną wolność; czeski katolicyzm wzmocniła też wizyta papieża Jana Pawła II w roku 1990. Wkrótce jednak sytuacja się pogorszyła. Otwarcie granic na Zachód umożliwiło infiltrację Kościoła nad Wełtawą przez prądy modernizmu, które wywarły wpływ na nauczanie na wydziałach teologicznych katolickich uczelni i w katolickich szkołach. Duch fałszywego aggiornamento zaczął pustoszyć kościoły.


W roku 1989 na niedzielne Msze Święte uczęszczało piętnaście procent Czechów, dziś czyni to zaledwie cztery procent. Pod koniec lat osiemdziesiątych młodzi katolicy uważali czystość przedmałżeńską za oczywistość, dziś większość ich uznaje stosunki przed ślubem za coś „normalnego”. I przystępuje tak do Komunii Świętej, a księża, wychowani już w duchu modernizmu, udzielają im jej. Czeski Kościół upodobnił się do chętnie kopiowanych zachodnich wzorów.


Ale akcja zawsze wywołuje reakcję. Optymizmem napawa fakt, iż wśród młodych czeskich katolików wzrasta zainteresowanie tradycyjną liturgią, że istnieje kilka drukowanych i internetowych periodyków odrzucających modernistycznego ducha niszczenia katolickiej nauki. To wielka nadzieja na przyszłość.

 

Radomír Malý – czeski historyk, dziennikarz, polityk, dr filozofii, wykładowca Historii Kościoła i Patrystyki na Uniwersytecie w Czeskich Budziejowicach.





zamów e-wydanie   zamów wydanie papierowe
 

Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
0
 
 
 

Skomentuj arytukuł
Nick *:
Twoja opinia *:
wyślij opinie
Regulamin forum portalu PCh24.pl.
Kliknij aby przeczytać

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 

Komentarze

Bo stosunki sexualne przed ślubem są czymś normalnym
5 miesięcy temu / Kopok
 
Chyba to niebylo do konca tak,jak glosi autor tekstu. Znow stawianie Kosciola w roli ofiary. Bo Hus, bo Husyci, bo komunisci... chyba Czesi mieli powody, by podarzac za Husem. Katolicyzm byl dla nich poddanstwem wobec Habsburgow. Z tekstu wynika,ze to wina protestantów ze wybuchla wojna 30 letnia... winni czemu? Ze nie chcieli byc poddanymi Habsburgom. Dziekuje za taka retoryke.
11 miesięcy temu / Rybak
 
"znalazło się w nazistowskich obozach" - a co za naród ci naziści, redaktorze ? W Kalifornii mówią że to Polacy. :(
ponad 2 lata temu / Bodo
 
a propos Jana Husa: zapomniano dodać o jednym, maluteńkim szczególe a tym mianowicie, że otrzymał on list żelazny od cesarza tak by mógł swobodnie wyrazić swe teologiczne stanowisko na soborze...No cóż TYLKO złamano raz dane słowo...i "zgodnie z prawem państwowym" został spalony na stosie...tak samo jak katoliccy "odszczepieńcy" nie uznający ustawy z 1790 w rewolucyjnej Francji słusznie, zgodnie z prawem państwowym, byli ścigani i karani....
ponad 2 lata temu / yann
 
Czechy zwracając się ku katolicyzmowi (zwł. tradycyjnemu)musiałyby odrzucić całe 600 lat swej tożsamości. Muszą się zacząć cieszyć z klęski pod Białą Górą (która na 300 lat pozbawiła ich suwerenności). To więc tragiczny konflikt- Jan Paweł II chciał modernizem i ekumenizmem go załatać- jak widać nawet tak się nie dało. Ale Czechy to nie tyle kraj przeciw Bogu co bez Boga. A postać św. Wacława czy Karola IV jest powszechnie czczona- ten drugi jest symbolem dawnej potęgi państwa.
ponad 2 lata temu / Jacek
 
biedny naród
ponad 2 lata temu / AnnaN
 
 

1455 – zmarł bł. Fra Angelico (właśc. Guido di Pietro), włoski dominikanin, wybitny malarz religijny (ur. 1387). Do klasztoru wstąpił w wieku 20 lat. Pełnił funkcję wikariusza i przeora konwentu w Fiesole. Malarstwa uczył się we Florencji. Na polecenie papieża Eugeniusza IV udał się do Rzymu, gdzie wymalował dwie kaplice w bazylice św. Piotra i Pałacu Watykańskim. Na zamówienie Ojca Świętego Mikołaja V przyozdobił jego apartament oraz prywatną kaplicę. Swoje dzieła Fra Angelico pozostawił także w Kortonie i Orvieto.

 
 

Premier Mateusz Morawiecki odwołał wyjazd na zebranie państw Grupy Wyszehradzkiej w Jerozolimie. Powodem absencji szefa polskiego rządu ma być zamieszanie jakie wywołały słowa Benjamina Netanjahu mówiące o Polakach pomagających Niemcom w holokauście.

 

Funkcjonariusze Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego Kazachstanu zatrzymali w obwodzie turkiestańskim cztery osoby podejrzewane o działalność terrorystyczną i rozbudzanie konfliktów religijnych.

 

Jak wynika z ankiety przeprowadzonej przez niemiecką gazetę „Die Welt”, do Niemiec wraca co trzeci nielegalny imigrant wydalony z tego kraju. „Bezpośrednio po wydaleniu wsiada się w autobus powrotny do Niemiec. To niedopuszczalne” - mówi Armin Schuster z CDU.

 

Senat stanu Kentucky przegłosował ustawę zabraniającą przeprowadzenia aborcji po wykryciu bicia serca nienarodzonego dziecka. Dokument trafi następnie do stanowej Izby Reprezentantów, gdzie Republikanie stanowią większość. Głos bijącego serca jest słyszalny dla lekarza już około szóstego tygodnia życia dziecka. 


Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
 

Copyright 2017 by
INSTYTUT EDUKACJI SPOŁECZNEJ I RELIGIJNEJ
IM. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Fundacji Instytutu Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.