DZIŚ JEST:   25   MAJA   2019 r.

Św. Grzegorza VII
Św. Bedy Czcigodnego, Doktora Kościoła
 
 
 
 


Polonia Christiana nr 26  >   TEMAT NUMERU: POD BERŁEM HABSBURGÓW

Rozmowa z Piotrem Hapanowiczem

Fenomen galicyjskości


Z Piotrem Hapanowiczem, kustoszem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, rozmawia Bogusław Bajor.

Na czym polegał fenomen Galicji, jej wyjątkowość w II połowie XIX wieku?
– Tytułem wstępu przypomnijmy, że część ziem polskich trafiła pod zabór austriacki po pierwszym rozbiorze. W drugim Austria nie brała udziału. Kraków został włączony do monarchii Habsburgów w roku 1796 po trzecim rozbiorze i po długich pertraktacjach austriacko pruskich. Ta pierwsza okupacja do roku 1809, na skutek polityki germanizacyjnej, nie zaznaczyła się dla Polaków w Galicji pozytywnie. Później był okres Wolnego Miasta Krakowa, nad którym „czuwał” komisarz austriacki, a następnie – wydarzenia związane z powstaniem krakowskim, po którym Rzeczpospolita Krakowska przestała istnieć. To był bardzo ciężki okres. Austriacy zastosowali szereg represji. Więzienia, a także klasztory krakowskie zapełniły się działaczami patriotycznymi. Nie mniej ciężki był okres po wydarzeniach Wiosny Ludów w roku 1848. Ostra germanizacja dotknęła nie tylko sferę szkolnictwa, ale także sądownictwo i administrację. Była to tzw. era Aleksandra von Bacha, ministra sprawiedliwości, który w początkach panowania Franciszka Józefa I stosował politykę twardej ręki.

To raczej przypomina praktyki prusko rosyjskie. Na razie trudno doszukać się tutaj galicyjskiej wyjątkowości...
– Ten okres galicyjski, który cieszy się dobrą opinią, to czas, po wielkich klęskach monarchii Habsburgów. Porażka Austrii we Włoszech w roku 1859 oraz konflikt z Prusami o hegemonię wśród państw niemieckich i przegrana pod Sadową w 1866 przyczyniły się do zmian. Z inspiracji ministra spraw wewnętrznych Austrii – Polaka Agenora Gołuchowskiego – Franciszek Józef I wprowadził w roku 1860 tzw. dyplom październikowy, a następnie w lutym 1861 roku tzw. patent lutowy. Dało to możliwość zmiany państwa Habsburgów w kierunku monarchii konstytucyjnej i parlamentarnej. Z czasem powstała dualistyczna monarchia austro węgierska na podstawie konstytucji grudniowej z roku 1867. To już nie było państwo absolutystyczne. Galicja (i nie tylko) zyskała autonomię i własny parlament – Sejm Krajowy. W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku wprowadzono szereg swobód obywatelskich w dziedzinie nauki, kultury, sądownictwa i szkolnictwa dla ludności polskiej. To bardzo istotne, bo w tym czasie, po powstaniu styczniowym, Polacy w zaborach rosyjskim i pruskim przeżywali bardzo trudne chwile związane z rusyfikacją i germanizacją...

Powyższy tekst jest tylko FRAGMENTEM artykułu opublikowanego w magazynie "Polonia Christiana".

zamów e-wydanie   zamów wydanie papierowe
 

Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
0
 
 
 

 

Sami więc z siebie nic nie potrafimy chyba tylko zło, które właśnie jest brakiem dobra, porządku, siły. Jeżeli uznamy tę prawdę i spoglądniemy na Boga, od którego otrzymujemy w każdej chwili wszystko, co mamy, natychmiast widzimy, że On, Bóg, i więcej dać może i pragnie jako najlepszy Ojciec dać nam wszystko, co nam jest potrzebne. Gdy jednak dusza sobie przypisuje to, co jest darem Bożym, czyż Pan Bóg może ją obsypywać łaskami? Przecież wtedy utwierdzałby ją w fałszywym i aroganckim mniemaniu.

 
 

1948 - w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie wykonano wyrok śmierci na rotmistrzu Witoldzie Pileckim, uczestniku wojny polsko-bolszewickiej, żołnierzu ZWZ-AK wsławionym misją w obozie śmierci Auschwitz, członku organizacji WIN.

 

Delegacja z Izraela, która 13 maja przyleciała do Polski, chciała spotkać się z przedstawicielami Ambasady USA w Warszawie. Tematem rozmów miały być m.in. żydowskie roszczenia majątkowe. Marcin Makowski na łamach wp.pl podaje, że Amerykanie odmówili spotkania nie chcąc zaostrzania konfliktu pomiędzy Polską a Izraelem.

 

Niemiecka kanclerz Angela Merkel ma być jednym z kandydatów do objęcia fotela szefa Rady Europejskiej, informuje „Die Welt”. Zdaniem redakcji, polityk miałaby otrzymać poparcie m.in. ze strony państw Grupy Wyszehradzkiej i zastąpić na stanowisku Donalda Tuska.

 

W Lyonie doszło do poważnej eksplozji ładunku wybuchowego, który ranił co najmniej 6 osób. Zdarzenie miało miejsce w centrum miasta przy ul. Victora Hugo. Świadkowie relacjonują, że na skutek wybuchu, cała okolica została pokryta białym pyłem.


Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
 

Copyright 2019 by
STOWARZYSZENIA KULTURY CHRZEŚCIJAŃSKIEJ
M. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Stowarzyszenia Kultury Chrześcijańskiej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.