DZIŚ JEST:   21   LUTY   2019 r.

Św. Piotra Damianiego, Doktora Kościoła
Św. Roberta Southwella
 
 
 
 


Polonia Christiana nr 57  >   PRAWDA, DOBRO, PIĘKNO

Roman Motoła

Co nam mówią sarmaccy wojażerowie?


Staropolska literatura podróżnicza zwróciła uwagę badaczy dawnej obyczajowości, obrzędów, języka, nauki i techniki. Wyrazem tego jest między innymi publikowana cyklicznie staraniem Księgarni Akademickiej w Krakowie seria Peregrinationes Sarmatarum pod naukowym kierownictwem profesora Bogdana Roka z Uniwersytetu Wrocławskiego.

 

We wstępie do Diarium itineris Romam (1750) ojca Remigiusza Zawadzkiego czytamy, że obecnie uczeni prowadzą wiele badań dotyczących wojażerów. To bardzo żmudna praca, gdyż najczęściej opiera się na manuskryptach. Relacji sporządzanych przez podróżników nie wydawano raczej drukiem. A jako że ich autorami w większości byli duchowni, dzieła te spoczywają w zakonnych archiwach i innych kościelnych zbiorach. Powstawały przeważnie przy okazji pielgrzymek, wypraw na kapituły zakonne czy studia bądź też na kapłańską posługę w krajach Europy Zachodniej albo w Ziemi Świętej. Niekiedy były owocem podejmowanych w Rzymie starań o koronację świętego obrazu bądź o beatyfikację czy kanonizację kandydata na ołtarze.

 

 

Bożogrobiec i kanonik

Delegowani przez zgromadzenie czy biskupstwo musieli często rozliczyć się z otrzymanych na drogę pieniędzy, stąd ważną pozycję w opisach ich wędrówek stanowi wykaz poniesionych kosztów. Tak jest właśnie chociażby w przypadku otwierającego serię Peregrinationes Sarmatarum, wydanego przed trzema laty Opisu podróży. Itinerarium (1768–1769) Jakuba Lanhausa. Ów duchowny z zakonu bożogrobców był Czechem pochodzącym najprawdopodobniej z Kutnej Hory. Wyruszył do Rzymu ze względu na rozstrzygany tam spór jego zgromadzenia z kapitułą katedralną o fundację szpitalną w Gnieźnie.

Jego obszerny diariusz jest tak drobiazgowy – ze szczególnym uwzględnieniem wydatków, nawet najbłahszych – że nikt nie śmiałby nawet podejrzewać autora o nieszczerość czy finansową nieuczciwość. Wprawdzie więc niekiedy zdobywa się on na opis napotykanych świątyń (z wybitnym upodobaniem cytuje napotkane łacińskie inskrypcje), krajobrazów czy miejscowych ubiorów, jednak na najciekawsze relacje czytelnik musi czekać aż do stronic poświęconych pobytowi w Rzymie (na przykład wersy dotyczące sytuacji w Kościele po śmierci papieża Klemensa XIII oraz okoliczności konklawe). Itinerarium choć (zapewne ze względu na trudną formę i styl autora) niezbyt cenione dotychczas przez badaczy, daje ciekawy wgląd w perspektywę widzenia świata przez osiemnastowiecznego zakonnika. Jest też kopalnią wiedzy na temat staropolskiego słownika, wzbogaconego wieloma wtrąceniami łacińskimi.

 

 

Ten sam tom Peregrinationes przynosi też fragmenty pamiętnika sądowego oponenta Lanhausa z procesu przed Rotą Rzymską, księdza Baltazara Pstrokońskiego. Kanonik katedry gnieźnieńskiej spędził w podróży mniej czasu niż reprezentant bożogrobców (ogółem niewiele ponad rok). Jego opis jest jednak bardziej treściwy i zajmujący. Czytelnik – niekoniecznie badacz – więcej się tu dowie i częściej uśmiechnie. Ot, pisze chociażby autor w kwestii wynajętego przez siebie na drogę woźnicy: Była między nami kontraktowa wymowa, abym o jego koszcie po miastach wielkich cóżkolwiek nad popas i nocleg mógł bawić dla oglądania ciekawości. I tak było.

Opisuje ksiądz Pstrokoński swoje obserwacje z podróży, użyteczne dla czytelnika ciekawego współczesnej mu epoki. Przybliża zwyczaje, oglądane miejsca i obrzędy bliskie sercu każdego katolika. Kreśli literackie pocztówki z Wenecji, Florencji, Loreto, Ancony i samego serca chrześcijaństwa. Potwierdza refleksję, która narzuca się również odwiedzającym Italię pielgrzymom i turystom naszych czasów: Prawie każde miasto w tym kraju zdumiewa. Zaświadcza też o gościnności, wręcz serdeczności rzymian, wprost zaprzeczając rozpowszechnianej także w Rzeczypospolitej czarnej legendzie o szczególnym niebezpieczeństwie przebywania w stolicy papiestwa. Z humorem odnotowuje szczególną sympatię, jaką rzymianie darzyli naszych rodaków.

 

 

Dosyć oszczędnym z kolei, syntetycznym opisem swej podróży raczy nas franciszkanin‑reformata Remigiusz Maciej Zawadzki. Ten zastępca prowincjała zakonu Braci Mniejszych Obserwantów wyruszył w lutym 1750 roku wraz ze swym przełożonym oraz dwoma jeszcze towarzyszami do Rzymu na obrady kapituły zgromadzenia. Diarium itineris Romam (1750) ojca kustosza obejmuje dwuipółmiesięczną podróż, pobyt w Wiecznym Mieście oraz bardzo skrótowe informacje na temat drogi powrotnej. Autor, jak gdyby z myślą o szerszym gronie odbiorców, serwuje nam wiele porcji ciekawej wiedzy na temat napotykanych miejsc wraz z ich specyfiką, ustrojem i ważnymi epizodami ich historii bądź współczesności (na przykład styryjskiego Judenburga czy Rzeczypospolitej Weneckiej). Zaprasza na katolickie ceremonie, obszernie opisuje ważne dla wierzących miejsca. Najwięcej atramentu poświęcił jednak szczegółom przebiegu kapituły, która wybierała nowego generała zakonu.

Powyższy tekst jest tylko FRAGMENTEM artykułu opublikowanego w magazynie "Polonia Christiana".

zamów e-wydanie   zamów wydanie papierowe
 

Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
0
 
 
 

Skomentuj arytukuł
Nick *:
Twoja opinia *:
wyślij opinie
Regulamin forum portalu PCh24.pl.
Kliknij aby przeczytać

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 
 

Abp Carlo Maria Vigano opublikował kolejny list otwarty skierowany do papieża Franciszka oraz przewodniczących poszczególnych Episkopatów. W swym liście hierarcha nawiązuje do watykańskiego spotkania poświęconego nadużyciom seksualnym i przypomina postawę św. Piotra, który nawrócił się i podążał za Chrystusem. 

 
 

Dzieło św. Piotra Damianiego pt. „Liber Gomorrhianus” to traktat, który zawiera niezwykle cenne wskazówki mówiące o tym, dlaczego nie należy milczeć w sprawie problemu homoseksualizmu wśród duchownych. Warto przypomnieć, że Św. Damiani otrzymał pełne wsparcie świętego papieża – Leona IX.

 

Stany Zjednoczone oraz Chiny wspólnie pracują nad porozumieniem mającym na celu zakończenie sporu handlowego. Reuters informuje, że obie strony dążą do porozumienia, a negocjatorzy mają mieć już uzgodnione najważniejsze kwestie. Umowa kończąca wojnę handlową może zostać ogłoszona jeszcze przed 1 marca.

 

W stanie Orisa we wschodnich Indiach zamordowano 40-letniego chrześcijanina. Mężczyzna był ojcem piątki dzieci, a na chrześcijaństwo nawrócił się rok temu. Zaledwie dwa miesiące temu przyjął chrzest.

 

Po domaganiu się od szkół wprowadzenia indoktrynujących zajęć na temat tzw. mowy nienawiści, kolejnym kontrowersyjnym działaniem prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego jest podpisanie „Karty LGBT +”.  Przedstawione w niej postulaty rozwiązania budzą poważne wątpliwości z punktu widzenia prawnego. Eksperci Ordo Iuris przygotowali analizę tego dokumentu, która została zaprezentowana na briefingu prasowym.


Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
 

Copyright 2017 by
INSTYTUT EDUKACJI SPOŁECZNEJ I RELIGIJNEJ
IM. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Fundacji Instytutu Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.