DZIŚ JEST:   23   CZERWCA   2018 r.

Św. Józefa Cafasso
Św. Tomasza Garnet
 
 
 
 

Bernard Maciejowski – reformator Kościoła polskiego

Bernard Maciejowski – reformator Kościoła polskiego
By Anonymous (Kraków) [Public domain], via Wikimedia Commons

Sukces kontrreformacji nie wynikał z zakulisowych knowań jezuitów i upadku oświaty w Rzeczypospolitej, co często sugerują wrogowie Kościoła, ale z wytrwałej pracy duszpasterskiej polskiego duchowieństwa. Zmarły przed 410 laty kard. Bernard Maciejowski należał do najwybitniejszych przywódców polskiego Kościoła doby odnowy, która nastąpiła po kryzysie reformacyjnym. Z pewnością można go postawić obok takich zasłużonych biskupów jak kardynał Stanisław Hozjusz i prymas Stanisław Karnkowski.

 

Urodzony w 1548 roku przyszły Prymas Polski kard. Bernard Maciejowski był synem Bernarda i Elżbiety z Kamienieckich. Pochodził z rodziny senatorskiej, choć o niezbyt długich tradycjach zasiadania w wyższej izbie parlamentu polskiego. Jako pierwszy senatorem został jego dziad, zresztą również Bernard, kasztelan lubelski. Brat ojca, Samuel, obrał drogę służby Kościołowi i pełnił posługę biskupa chełmskiego, potem płockiego, aż w końcu stanął na czele diecezji krakowskiej. Udzielał się także politycznie, dzierżąc z woli króla Zygmunta I urząd kanclerza.

 

Początkowo nic nie wskazywało, że Bernard Maciejowski junior zostanie duchownym. Po ukończeniu nauki w kolegium jezuitów w Wiedniu przebywał na dworach cesarzy austriackich Ferdynanda i Maksymiliana. Po powrocie do kraju w połowie lat 60. brał udział w wyprawach wojennych, podczas których zabłysnął męstwem. Za zasługi król Henryk Walezy powierzył mu urząd chorążego nadwornego, a Stefan Batory starostwo borysławskie. Bernard wybrał jednak służbę Bogu. W 1581 roku złożył pełnione urzędy i wyjechał do Italii. Po studiach w Perugii i Rzymie otrzymał święcenia kapłańskie.

 

Akuszer Unii Brzeskiej

Dobra opinia, jaką się cieszył w kręgach kościelnych i na dworze królewskim sprawiła, że niedługo po powrocie do Polski powierzono mu administrowanie diecezją łucką. Wkrótce został jej ordynariuszem. Czynił starania, by w podległym sobie Kościele lokalnym wprowadzić reformy postanowione na soborze trydenckim. Najważniejszym jednak dziełem jakiego w tym czasie dokonał, było doprowadzenie do zawarcia Unii Brzeskiej – chyba największego, obok obrony Europy przed inwazja Islamu, osiągnięcia Kościoła Polskiego.

 

Biskup Maciejowski starał się wzmocnić istniejące wśród biskupów prawosławnych Rzeczypospolitej tendencje do zbliżenia z Rzymem. W duchu unii oddziaływał m.in. na schizmatyckiego biskupa łuckiego Cyryla Terleckiego. To na terenie rezydencji Maciejowskiego w Torczynie, odbyła się 2 grudnia 1594 roku narada, na której zapadła ostateczna decyzja o porozumieniu Cerkwi z Rzymem. Biskup Bernard reprezentował potem papieża Klemensa VIII na synodzie w Brześciu Litewskim w grudniu 1596 roku, podczas którego ogłoszono zjednoczenie kościoła prawosławnego z terenów Rzeczypospolitej z Rzymem. Także w późniejszym czasie wspierał unię, m.in. zabiegając o zapewnienie hierarchom unickim miejsc w senacie. Niestety bezskutecznie.

 

Pasterz kościoła krakowskiego

W uznaniu zasług bp Maciejowski został przeniesiony do wakującej po śmierci kard. Jerzego Radziwiłła diecezji krakowskiej. Od razu podjął tu intensywne zabiegi o wprowadzenie uchwał soboru trydenckiego. W 1601 roku zwołał synod diecezjalny. Jako jedno z zasadniczych zadań zgromadzeni na nim duchowni uznali walkę z ignorancją religijną wśród wiernych, przede wszystkim poprzez ambonę, ale zamierzano także wykorzystywać do tego celu inne okazje, jak choćby doroczne wizyty duszpasterskie w domach (kolęda). Postanowienia synodu wydano drukiem.

 

Wielkim wkładem biskupa Bernarda Maciejowskiego w reformę Kościoła polskiego stało się ogłoszenie przez niego 1 czerwca 1601 roku listu pasterskiego do proboszczów diecezji krakowskiej zwanego popularnie „Pastoralną” (Epistola pastoralis ad parochos). Według wskazań ordynariusza przygotował go ks. Łukasz Doktorek. List stanowił obszerną, składającą się ze wstępu i 26 rozdziałów, instrukcję obejmującą całokształt przepisów o pracy duszpasterskiej. Ogłoszona ponownie przez bpa Maciejowskiego już jako Prymasa Polski po synodzie prowincjalnym w 1607 roku miała wielkie powodzenie i długo jeszcze duchowieństwo Polsce z niej korzystało.

 

W kolejnych latach bp Maciejowski przeprowadził wizytację diecezji. Wiele parafii odwiedził osobiście. Pozostałe zlustrowali wyznaczeni przez niego kapłani. Pozwoliło to zlikwidować nadużycia oraz zaradzić wielu problemom duszpasterskim.

 

W Krakowie udało się biskupowi Bernardowi to, czego nie zdołał dokonać w Łucku – założył seminarium dla kandydatów do stanu duchownego. Umieścił je na wzgórzu wawelskim. Mimo że początkowo proces formacji przechodziło tam jednocześnie zaledwie kilkunastu kleryków, to i tak zapewnienie środków na utrzymanie tej niezwykle ważnej dla diecezji placówki napotykało na duże przeszkody. Ani kapituła krakowska, ani duchowieństwo parafialne i zakonne nie kwapiło się by dofinansować tę soborową nowinkę. Dodajmy przy okazji, że wiele uwagi bp Maciejowski poświęcał pozostającemu w rękach Kościoła szkolnictwu podstawowemu i średniemu. Hierarcha osobiście przeprowadził wizytację szkoły katedralnej, uważnie śledził także rozwój dość licznych na terenie diecezji krakowskiej szkółek parafialnych.

 

Troska o zachowanie czystości wiary skłoniła hierarchę do ogłoszenia Indeksu Ksiąg Zakazanych zawierającego także druki wydane na terenie Rzeczypospolitej.

 

Mecenas i jałmużnik

Przyszły Prymas Polski niezwykle cenił sobie naukę i sztukę. Na jego dworze przebywało wielu ludzi pióra i artystów. Środki wydane na ten cel niewątpliwie przyczyniały się to do krzewienia wyższej kultury na terenie Rzeczypospolitej.

 

Inną dziedziną, na którą ordynariusz łucki (potem krakowski i gnieźnieński) chętnie przeznaczał pieniądze, była dobroczynność. Nigdy nie odmawiał wsparcia proszącym o jałmużnę. Starał się również wpłynąć na ulżenie doli najuboższych (zwłaszcza w okresach po epidemiach i klęskach nieurodzaju) przez powoływanie przy parafiach sodalicji i bractw miłosierdzia zajmujących się wsparciem ubogich oraz nakazując budowę przytułków.

 

Z okazji ogłoszonego przez papieża Klemensa VIII w Rzymie Roku Jubileuszowego (1600 rok), król Zygmunt III Waza wraz biskupem Bernardem Maciejowskim podjęli starania w Stolicy Apostolskiej o zgodę na obchodzenie jubileuszu także na terenie Polski. Ojciec Święty zgodził się. Ten szczególny okres łaski trwał od 2 marca do 2 czerwca 1603 roku. W tym czasie w wyznaczonych kościołach Krakowa zasiadali spowiednicy uwalniając dusze penitentów od wyznanych grzechów, tak by podczas odwiedzenia katedry wawelskiej mogli uzyskać odpust jubileuszowy.

 

Prymas Polski

Działalność duszpasterska bpa Bernarda Maciejowskiego była ceniona nie tylko w kraju (przede wszystkim przez króla), ale także w Rzymie. Wspomniany papież Klemens VIII powołał go w połowie 1604 roku do Kolegium Kardynalskiego. Z kolei w 1606 roku zgodnie z wolą Zygmunta III Wazy Stolica Apostolska przeniosła kardynała do Gniezna, na stolicę prymasowską. Niestety, rychła śmierć, 19 stycznia 1608 roku, przerwała plany wdrażania reformy w kolejnej diecezji. Prymas Polski, kardynał Bernard Maciejowski spoczął w Krakowie, w odnowionej przez siebie kaplicy rodzinnej, obok stryja Samuela, biskupa krakowskiego.

 

Adam Kowalik


DATA: 2018-01-24 07:06
AUTOR: ADAM KOWALIK
 
 
Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
4
 
 
 
Skomentuj arytukuł
Nick *:
Twoja opinia *:
wyślij opinie
Regulamin forum portalu PCh24.pl.
Kliknij aby przeczytać

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 

Komentarze

Genialna osobowość! Dbał o rozwój duchowy, intelektualny, a również o byt matrialny. Inspirator, organizator, nauczyciel. A ja dopiero dziś dowiedziałem się o jego istnieniu!
5 miesięcy temu / Emil M.
 

 
Top Komentowane
 
1
1
1
1
1
 

Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
 
 
Święta Rita
Ojciec Pio
Święty Maksymilian
Fatima - orędzie tragedii czy nadziei
Różaniec - ratunek dla świata
 
 

Copyright 2017 by
INSTYTUT EDUKACJI SPOŁECZNEJ I RELIGIJNEJ
IM. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Fundacji Instytutu Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.