DZIŚ JEST:   24   LISTOPADA   2017 r.

Św. Andrzeja Tran An Dung i towarzyszy
 
 
 
 

12 rzeczy, które musisz wiedzieć o reformacji i Lutrze

12 rzeczy, które musisz wiedzieć o reformacji i Lutrze
Czterdziestu męczenników Anglii i Walii. Autor obrazu: Daphne Pollen, źródło:jesuitinstitute.org

Powstanie w XVI wieku w Europie Zachodniej rozmaitych odłamów od wiary katolickiej, wbrew obiegowej opinii, nie było wyłącznie zmianą charakteru religijnego. Rewolucji towarzyszyły przemiany motywowane zarówno ekonomicznie jak i politycznie. Wszędzie gdzie tryumfował protestantyzm, schemat był zawsze taki sam: nowe prądy zyskiwały poklask, gdyż obiecywały rządnym łatwego wzbogacenia się monarchom, szlachcie i mieszczanom rozszabrowanie kościelnego majątku. Władcy dodatkowo „uwalniali” się spod wpływów Rzymu tak, że w swoich państwach nie musieli już obawiać się tego czynnika zagrażającemu ich wszechwładzy. W ten sposób w nowożytnej Europie zaczął kwitnąć swoisty totalitaryzm z protestantyzmem jako… religią państwową.

 

Reformacja – wyłom, nie reforma

 

Do rozłamu w zachodnim chrześcijaństwie o wiele lepiej niż słowo „reformacja” pasuje określenie „protestantyzm” lub „rewolucja”. Słowo „reformacja” sugeruje, że twórcy ruchu chcieli dokonać reformy Kościoła. Na pozór wszystko się zgadza, jednak w rzeczywistości to tylko złudzenie. Marcin Luter nie był wytrwały i konsekwentny w swoim zamiarze reformowania i dość szybko zamiast naprawiać katolicyzm, wyłamał się z niego tworząc własną wspólnotę i dając paliwo innym zainteresowanym rozłamem. Realną reformą Kościoła była chociażby reforma gregoriańska czy sobór trydencki i następujące po nim ożywienie. Przeprowadzono je z zamiarem przezwyciężenia kryzysu w Kościele katolickim, a ich twórcy reformując nie popadli w herezje, będąc od początku do końca wiernymi. O ile więc ciężko walczyć z wiatrakami i całkowicie odrzucić głęboko zakorzenione w historiografii pojęcie „reformacji”, to należy mieć przynajmniej świadomość jego pozorności.

 

Kloaczne tezy

 

W wielu źródłach możemy trafić na informację, że Marcin Luter stworzył swoje słynne tezy w wychodku, czyli mówiąc współczesnym językiem: w toalecie. Plotkę potwierdzają również eksperci analizujący wypowiedzi twórcy protestantyzmu. Nie jest jednak do końca pewne, czy w tłumaczeniu chodzi o miejsce załatwiania potrzeb fizjologicznych, czy o świat doczesny. Oba mogły być określone tym samym wyrażeniem.

 

Prekursor herezji, prekursor nazizmu?

 

Marcin Luter początkowo darzył Żydów sympatią. Gdy zrozumiał, że nie przekona ich do przejścia na protestantyzm, zaczął tworzyć coraz silniej antysemickie teksty. Zachęcał w nich do palenia synagog i niszczenia żydowskich domostw, uniemożliwienia rabinom nauczania pod karą śmierci, niszczenia przedmiotów kultu oraz narzucenia na starozakonnych przymusowej pracy. W oparciu o słowa twórcy luteranizmu niektórzy naziści tłumaczyli holokaust.

  

Słowianie? Najgorszy naród!

 

Marcin Luter w wielu sprawach podzielał poglądy typowe dla niemieckiego społeczeństwa swoich czasów. Był więc nie tylko antysemitą – co jest dość powszechnie wiadome – ale również pogardzał słowiańskimi Serbołużyczanami, którzy żyli w okolicach rodzinnej Wittenbergi.

 

Król, który myślał „tylko o jednym”

 

Rozpoczęta przez Lutra rewolucja miała wielu ojców w różnych krajach Europy. W Anglii zwyciężyła za sprawą króla Henryka VIII. Monarcha początkowo nie odstawał od wiary katolickiej, a za walkę z protestantyzmem został nawet uhonorowany przez papieża. Zerwał jednak z Rzymem, by w świetle prawa państwowego zalegalizować małżeństwo, jakiego Kościół nie mógł uznać. Nie poszło jednak o kobietę, a o władzę. Króla interesował męski potomek, który utrzymałby tron. Córka jako królowa takiej gwarancji nie dawała. Tak właśnie Anglia „wypisała się” z rodziny narodów katolickich. Sam Henryk natomiast zaczął zmieniać kobiety jak rękawiczki, byle tylko spełnił się jego sen o synu.

 

Do katolicyzmu więcej niż jeden krok

 

Chociaż dokonane za Henryka VIII zmiany nie wykraczały początkowo poza zerwanie więzów z Rzymem, to obrońców katolicyzmu spotkały surowe represje. Męczennikami zostali m.in. św. Jan Fisher i św. Tomasz Morus, którego głowa przez wiele dni pozostawała zatknięta na Moście Londyńskim. Po krótkotrwałej restauracji katolicyzmu za panowania Marii Tudor, jej następczyni stworzyła dogmatyczny trzon anglikanizmu. Za Elżbiety wszyscy urzędnicy musieli uznać władzę monarchy nad „Kościołem”. Kto tego nie uczynił, był zdrajcą. Takie osoby karano śmiercią. Najgorszy los, tak jak we wszystkich krajach protestanckich, czekał oczywiście jezuitów, których krew wsiąkała w angielską ziemię jeszcze w XVII wieku, czego przykładem jest męczeńska śmierć św. Edmunda Arrowsmitha, św. Dawida Lewisa czy św. Filipa Evansa. W XVII wieku, podczas inwazji Olivera Cromwella na Irlandię, również na „zielonej wyspie” działy się straszne rzeczy.

 

Hajs musi się zgadzać…

 

Historia Anglii dowodzi, że przyczyn sukcesu protestantyzmu w wielu krajach szukać należy nie tyle w sporach religijnych, co w kwestiach politycznych i/lub finansowych. Henryk VIII zerwał z Rzymem z powodów polityczno-dynastycznych, ale konsekwencje jego decyzji miały konsekwencje jednoznaczne ekonomiczne. Na teologię przyszedł czas dużo później. Już za czasów tego monarchy, a więc w momencie gdy anglikanizm był dopiero w powijakach, rozwiązano zakony, a dobra kościelne znacjonalizowano. Grabież poprzedziła oficjalne odstępstwo od wiary.

 

…nie tylko w Anglii

 

Merkantylna motywacja towarzyszyła nie tylko Henrykowi VIII, ale i dziesiątkom władców kontynentalnych. Rzesza niemieckich książąt miała chrapkę na kościelne włości, które doktryna protestancka obiecywała oddać im w posiadanie. Zazdrośnie patrzyli na Albrechta Hohenzollerna, który jeszcze niedawno był wielkim mistrzem katolickiego zakonu, a po traktacie z polskim królem przejął dobra kościoła i stał się świeckim monarchą. Słowem: nie wiara, a chciwość stały za sukcesem protestantyzmu w Rzeszy.

 

Chciwa władza, chciwy lud. Protestancka geneza komunizmu

 

Zezwolenie na swobodne i niczym nie skrępowane spekulacje i interpretacje w kwestiach wiary otwarło ją na oścież. Jeśli na Pismo Święte nie patrzy się przez pryzmat Tradycji, można z niego wyczytać rzeczy dowolne i często sprzeczne. Dlatego też protestantyzm w XVI wieku był atrakcyjny nie tylko dla upatrujących w nim okazji do wzbogacenia książąt, ale również dla żyjącego w systemie feudalnym chłopstwa – o ile tylko do działania ktoś ich sprowokował. To radykalni reformatorzy religijni, głównie odważniejszy od Lutra Thomas Müntzer, spowodowali falę buntów, które w końcu przerodziły się w wojnę chłopską. Powstanie zostało brutalnie stłumione przez możnych po bitwie pod Frankenhausen. Niemcy spłynęły krwią. Mówi się nawet o 100 tys. chłopów, którzy ponieśli śmierć z powodu rebelii, zaś sam Müntzer został po kilku wiekach określony przez Karla Marxa mianem prekursora komunizmu. Pracę pt. „Wojna chłopska w Niemczech” napisał w roku 1850… Friedrich Engels.

 

Szwedzi chciwi…

 

Kościół katolicki w XV-wiecznej Szwecji cieszył się licznymi przywilejami. Był też posiadaczem około 20 proc. ziemi w państwie. Zazdrosna szlachta oraz mieszczanie przystali do ruchu protestanckiego licząc na zabranie klerowi tych dóbr. W końcu antyrzymskie prądy poparł sam król Gustaw Waza, chcąc wzmocnić swoją władzę. Sam był wszak monarchą „wybranym z ludu”, założycielem nowej dynastii po rozmontowaniu unii kalmarskiej. Tymczasem głowa Kościoła katolickiego w Szwecji i wieloletni współpracownik króla arcybiskup Uppsali Johannes Magnus, jako wróg tez Lutra przekonywał o wyższości władzy kościelnej nad królewską. Monarcha liczył również, że grabiąc majątki kościelne poratuje zrujnowany skarb państwa. Ostatecznie tylko on wzbogacił się kosztem Kościoła. Dopiero jednak w 1531 roku Szwedzi sami wybrali na arcybiskupa Uppsali luteranina Larsa Peterssona, czego Rzym nie mógł zaakceptować. Protestantyzm wprowadzono w całej Szwecji w roku 1536, a „królestwem ewangelickim” kraj ogłoszono w 1544. Jeszcze przed tym ostatecznym opowiedzeniem się po stronie zmian religijnych wybuchło chłopskie powstanie Nilsa Dacke, którego jedną z przyczyn było niezadowolenie z luterańskiej rewolucji. Dla katolicyzmu nastały w Szwecji ciężkie czasy. Część z antykatolickich przepisów odwołano dopiero w XX wieku.

 

…i Szwedzi brutalni

 

Jeszcze w XVI wieku zakazano publicznej działalności katolickiej, odprawiania łacińskich Mszy Świętych i przebywania w Szwecji jezuitów i innych wiernych Rzymowi duchownych. W latach 1601–1605 stracono siedmiu jezuitów z Dorpatu oraz księdza Jana Jussoila z Livland. W 1604 zakazano wyboru na króla osobę wyznania innego niż luterańskie oraz zadekretowano prawną nietolerancję dla innych denominacji. Odstępca od „szwedzkiej religii chrześcijańskiej” tracił odtąd majątek i zostawał wygnany ze Szwecji, co wkrótce zaostrzono do kary śmierci włącznie. W 1606 stracono Piotra Petrosa z kancelarii króla Karola IX gdyż przyznał, że jest katolikiem. W 1617 postanowiono zaś wygnać z kraju wszystkich katolików. W 1667 roku wprowadzono karę śmierci dla Szwedów odstępujących od luteranizmu oraz dla misjonarzy katolickich. Pod koniec wieku XVII zadekretowano, że zawierający śluby innowiercy (w tym katolicy) muszą przyrzec wychowywanie dzieci w wierze luterańskiej. Dopiero w XVIII wieku sytuacja zaczęła się nieco łagodzić, co jednak było procesem niezwykle powolnym. Od roku 1870 nie-luteranie mogą obejmować państwowe stanowiska, a w 1952 zezwolono na otwieranie klasztorów pod warunkiem otrzymania królewskiej zgody. Całkowitą wolność zaprowadzono w tej materii dopiero w 1977. Sześć lat później, a więc za pontyfikatu Jana Pawła II, Sztokholm nawiązał stosunki dyplomatyczne z Watykanem.

 

Luter otworzył „puszkę Pandory”

 

Największą protestancką konkurencję dla luteranizmu stanowił jeszcze mocniej oddalony od katolicyzmu kalwinizm. Nurt tryumfował w Holandii, Szkocji, wielu kantonach Szwajcarii oraz był najpopularniejszym wyznaniem francuskich protestantów. Co ciekawe, był on zakazany w Szwecji. Jednak mimo pewnych konfliktów, obie herezje doprowadziły do cierpienia i męczeństwa wielu katolików. Sukcesowi zarówno luterańskiej jak i kalwińskiej herezji towarzyszyło niszczenie katolickich kościołów, mordowanie wiernych i grabież katolickich majątków. W przypadku stawiania oporu dochodziło do pogromów, a nawet krwawych wojen religijnych. Prekursor szwajcarskiej reformacji Huldrych Zwingli (nauczyciel Jana Kalwina) blokował dostawy zboża dla katolickich kantonów, co zagroziło im klęską głodu. Skrytykował go za to nawet sam Luter. Fatalna była też sytuacja katolików w Republice Siedmiu Zjednoczonych Prowincji Niderlandzkich. Z kolei w katolickiej Francji rozwój herezji i hugenockie ambicje doprowadziły do wielu brutalnych walk między wiernymi Rzymowi a wrogami papizmu.

 

 

Michał Wałach

 

 

 

  


DATA: 2017-10-31 10:04
AUTOR: MICHAŁ WAŁACH
 
 
Podziel się:  
 
 
 
drukuj
 
 
 
DOBRY TEKST
0
 
 
 
Skomentuj arytukuł
Nick *:
Twoja opinia *:
wyślij opinie
Regulamin forum portalu PCh24.pl.
Kliknij aby przeczytać

Regulamin forum portalu PCh24.pl:

1) Na forum nie wolno umieszczać komentarzy które:

- promują zachowania dewiacyjne, sprzeczne z prawem naturalnym;

- obrażają wiarę katolicką i Kościół katolicki;

- zawierają wulgaryzmy (art. 3 Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999r.);

- zawierają informacje obarczające niesprawdzonymi zarzutami inne osoby (art. 23 Kodeksu cywilnego);

- przyczyniają się do łamania praw autorskich (Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994r.);

- zawierają linki i adresy do stron WWW, dane osobowe, teleadresowe lub adresy mailowe

- są reklamami lub spamem (nie mają nic wspólnego z komentowanym artykułem)

- są bezpośrednimi, brutalnymi atakami na interlokutorów lub nawołują do agresji wobec nich

- są niestosowne w kontekście informacji o śmierci osoby publicznej bądź prywatnej

- zawierają uwagi skierowane do redakcji PCh24.pl. (za te ostatnie jesteśmy bardzo wdzięczni, prosimy jednak o kontakt mailowy, tylko wówczas mamy bowiem pewność, że trafią one do osób odpowiedzialnych za treść serwisu).

2) Wszystkie komentarze naruszające pkt. 1 niniejszego Regulaminu będą usuwane przez moderatora

 

Komentarze

Cesarz Józef II Habsburg na pewno nie był protestantem, a zakony kasował - patrz jego reformy kościelne.
24 dni temu / wichrzyciel
 
Stek oszczerstw. A czy w ogóle znacie te 95 tez Lutra?
26 dni temu / Zbyszek
 
Historia chrześcijaństwa nie naprawa dumą. Walka o władze, kasę -tak jest do dziś.
27 dni temu / Lara
 
Niezłe
28 dni temu / Seba
 
Marcin Luterur. 10 listopada 1483 r. w Eislebenmnich augustiański, doktor teologii, współtwórca luteranizmu. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej. nie brał czynnego udziału w wystąpieniach religijnych i społeczno-politycznych, a jedynie pisał polemiki i katechezy. Przełożył Biblię na język niemiecki (zob. Biblia Lutra), był autorem Postylli Domowej, Małego i Dużego katechizmu, Artykułów szmalkaldzkich oraz wielu pieśni kościelnych. Jego wspomnienie obchodzone jest w rocznicę śmierci, 18 lutego. Kościół katolicki widzi w nim teologa sprzeciwu wobec starego porządku wiary katolickiej, którego nauczanie zawierało wiele słusznych postulatów, uznanych przez Sobór watykański II.
9 miesięcy temu / Magdalena
 
Luter wg was nie odpowiada tylko za gradobicie, koklusz i trzęsienia ziemi. Czas szukać diabła nie tylko wśród protestantów.
11 miesięcy temu / Veritas
 

 
Top Komentowane
 
1
1
1
1
1
 

Nie ma go na naszym portalu?
Napisz! Krótkie komentarze lub felietony - opublikujemy je na Pch24.pl
 
 
REKLAMA
 
 
Święta Rita
Ojciec Pio
Święty Maksymilian
Fatima - orędzie tragedii czy nadziei
Różaniec - ratunek dla świata
 
 

Copyright 2017 by
INSTYTUT EDUKACJI SPOŁECZNEJ I RELIGIJNEJ
IM. KS. PIOTRA SKARGI

 

Żaden utwór zamieszczony w Portalu pch24.pl (www.pch24.pl) nie może być powielany i rozpowszechniany lub dalej rozpowszechniany w jakikolwiek sposób na jakimkolwiek polu eksploatacji w jakiejkolwiek formie, włącznie z umieszczaniem w Internecie, bez zgody Fundacji Instytutu Edukacji Społecznej i Religijnej im. Ks. Piotra Skargi z siedzibą w Krakowie (Wydawca). Jakiekolwiek użycie lub wykorzystanie utworów w całości lub w części z naruszeniem prawa tzn. bez zgody Wydawcy jest zabronione pod groźbą kary i może być ścigane prawnie.

Prośbę o zgodę należy kierować do Redakcji Portalu na adres [email protected] Zgoda udzielana jest w formie pisemnej lub elektronicznej.

Rozpowszechnianie utworów, po uzyskaniu zgody, możliwe jest tylko pod warunkiem podania bezpośrednio pod publikowanym utworem informacji o źródle pochodzenia (PCh24.pl) oraz odnośnika do strony źródłowej (link z atrybutem rel=”follow”). Zgoda nie obejmuje ilustracji do tekstów. Niniejsza klauzula nie dotyczy użytkowników Portalu, linkujących utwory zamieszczone w Portalu w mediach społecznościowych.